Osmanlı Devleti'nin Tiflis Şehbenderliği (İlk dönem)

Osmanlı yönetiminde de belli bir süre kalmış daha sonra ise Rusların hâkimiyetine geçmiş olan Tiflis, bölge için her zaman önemli bir konuma sahip olmuştur. Rus idaresi döneminde 1851 yılında Osmanlı Devleti Tiflis'e önemine binaen bir şehbender tayin etmiştir. Bu çalışmamızda Tiflis'te kurulan Osmanlı Şehbenderliğinin kuruluş dönemi ve 1878 yılına kadarki faaliyetleri üzerinde durulmaktadır. Önemli bir merkez olması hasebiyle Tiflis hakkında şu ana kadar birçok çalışmalar yapılmış hatta yapılmağa da devam etmektedir. Osmanlı'nın Tiflis şehbenderlikleri ile ilgili de bazı çalışmalar mevcuttur. Ancak ilk olarak ne zaman ne şartlar altında açıldığı ve ilk şehbenderin kim olduğu ile ilgili detaylı araştırma yapılmamıştır. Aynı dönem içinde Rusya Osmanlı ilişkilerinin kötüleştiği dönemlerdir ki bu dönemde Tiflis şehbenderliği bölgede gelişmekte olan olaylarla ilgili bilgileri merkezle paylaşmıştır. Bu kadar önemli bir misyonu üstenmesi bakımından incelenmesi elzem olan önemli bir kurum olduğundan dolayı konu tez olarak seçilmiştir. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Osmanlı Devleti'nin Tiflis Şehbenderleri ana başlığı altında 1851 yılından 1878 yılına kadar gelen şehbenderlerin göreve başladıkları ve görevden ayrıldıkları zamanlar işlenmiştir. İkinci bölümde ise Osmanlı Devleti'nin Tiflis Şehbenderlerinin faaliyetleri başlığı altında siyasi, askeri, sosyal, Müslümanlar, Gayrimüslimler ile ilgili faaliyetler ve Şehbenderlik giderleri ele alınmıştır. İnceleme esnasında giriş ve genel bilgiler önceden yapılmış çalışmalardan yararlanılarak açıklandığı gibi çalışmanın ana bölümleri ile ilgili konular ise Osmanlı arşiv belgeleri incelenerek elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Rusya, Şehbender, Tiflis.