Osmanlı Devleti'nin yeniden yapılanma sürecinde önemli bir devlet adamı Mehmed Sadık Rıfat paşa

Osmanlı geleneksel yapısından gelen ve geçmise dönük bir toplum içinden süzülüp, gelecege yön veren bir Osmanlı Pasası olan Mehmed Sadık Rıfat Pasa, Osmanlı mparatorlugu'nun köklerinin ne kadar saglam oldugunun farkında olarak yenilesme hareketlerine katkıda bulunmaya çalısmıstır. Onun bu yenilikçi tarafı, tamamen eskiye arkasını dönmesi gibi bir meçhule gidis degil, aksine bilinçli bir sekilde gelecege yön verme gayretidir. Osmanlı geleneksel yapısında geçmiste yapılan hataların tekerrür etmesi devleti zor bir duruma düsürmüs ve dısarıda çözüm yolları aramaya itmistir. Ancak hızla büyüyen sanayi ve teknoloji devleti olma yolunda ilerleyen Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti'ni iktisadi ve idari alanlarda gerilerde bırakmıstır. Bu asamada çagı geriden takip eden Osmanlı Devleti, çagı yakalamak ve ihtiyaçlarını karsılamak için bu Avrupa devletlerini daha yakından tanımayı ve gözlemlemeyi prensip edinmistir. Osmanlı Devleti'nin iki dönem Viyana elçiligini yapan Mehmed Sadık Rıfat Pasa'nın daha çok dikkatini çeken hususlar iktisadi ve idari alanlarda yasanan gelismeler ve bu gelismeler sonucunda ortaya çıkan hukuki düzenlemelerdir. Mehmed Sadık Rıfat Pasa'nın iktisadi ve idari alandaki fikirleri ve bu fikirlerinin Tanzimat döneminde ne derece uygulanma imkânı bulabildigi gerçegi, tezin özünü ifade etmektedir. Bu tezin hazırlanması sırasında sorulan baslıca sorular sunlar olabilir: Mehmed Sadık Rıfat Pasa, Avrupa'da yasanan iktisadi degisimin Osmanlı Devleti'ni gelecekte nasıl etkileyecegini anlayabilmis midir? Gelecekte bu alanda karsılasılacak sorunlar için çözüm üretebilmis midir? Kendi içinde yasadıgı toplum Pasa'ya ne yönde etki etmistir? Pasa, Osmanlı kadim gelenegi içerisinden gelen biri olarak iktisadi ve idari alanda meydana gelen yeni düzene Osmanlı toplumunun uyum saglamasını istemis midir? ste bu tezde bu soruların cevapları aranmıs ve yanıtlanmaya çalısılmıstır. Bu soruları yanıtlayabilmek için Pasa'yı çok iyi tanımak, yasadıgı ve çalıstıgı çevreyi tanımak, dönemin sosyal ve siyasi olaylarını bilmek gerekiyordu. lk asama da bu yönde bir çalısma yapılmıstır. Mehmed Sadık Rıfat Pasa hakkında yazılanlar kadar Pasa'nın kendi kaleminden çıkan yazılarda Pasa'yı yakından tanımamıza vesile olmustur. Pasa'nın eserlerinden yaptıgım çıkarımlar ve dönemin olayları arasındaki neden sonuç iliskileri ve dönemin toplumsal yapısı Pasa'nın siyasi, sosyal ve iktisadi sınırlarını belirlememe yardımcı oldu. Bununla birlikte Pasa'nın sınırları ve çagları asan düsüncelere sahip olması onun daha derinlemesine incelenmesi gerçegini açıkça ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler : Mehmed Sadık Rıfat Pasa, Tanzimat Dönemi, Osmanlı Devleti, Birey ve Devlet