Osmanlı dönemi Rodos ve çevresinde süngercilik (19. yüzyıl)

İnsan hayatı boyunca sürekli bir mücadele içindedir. Bu zorlu süreçte insanın kaderini belirleyen yegâne etmen coğrafyadır. Süngercilik de bunun bir sonucudur. Başka bir geçim kaynağı olmayanların, denizlerden ekmeğini çıkaranların kaderidir. Zordur. Bir o kadar da risklidir. Süngerler, biyolojik açıdan Porifera (delikliler) olarak isimlendirilmiştir. Çok çeşitli formlara ve pigmentlere sahiptir. Genel itibariyle dünyanın göl ve deniz gibi farklı derinliklerinde ve bölgelerinde yaşamaktadır. Sualtı dünyasının siyah gülleridir ve ticari bir değere sahiptir. Daha çok Akdeniz- Ege havzasında yoğun şekilde bulunan süngerlerin geçmişi binlerce yıl geriye dayanmaktadır. İktisadi anlamda güçlü bir gelir kapısı olan süngerin avlanması Osmanlı dönemine gelindiğinde 19. yüzyıl başlarında görülmeye başlanmıştır. Aynı zamanda Osmanlı, ihraç oranlarıyla da önemli bir sünger pazarı yaratmıştır. Ve bu noktada Rodos ve çevresinde yaşayan adalıların rolü büyüktür. Yıllar içerisinde bilinçsiz yapılan avlanmalar ve süngerciler arasında oluşan rekabet havası süngerler için tehlike yaratmıştır. Bu yüzden Osmanlı Devleti'nin mali ve hukuki çözümlerle süngerleri korumak için tedbir aldığı görülmüştür. Halkın tek geçim kaynağı süngercilik olduğundan gerek başka bölgelerde gerekse dâhili sularda adalılar arasında yaşanan veya yaşanabilecek olaylara karşı da Osmanlı Devleti'nin yaklaşımı gözden kaçmamalıdır. Kısaca süngercilik, ekonomik olduğu kadar sosyal ve kültürel de bir mirastır. Öyle ki süngerin günümüzde dahi kullanım alanlarına bakıldığında adeta denizlerimizin bize sunduğu doğal bir zenginlik kaynağıdır. Bu yüzden süngerin neslinin korunması gerektiğinin altını çizmekte fayda vardır. Anahtar Kelimeler: Sünger, Rodos, Ege, Osmanlı Devleti, Süngercilik, Ada, Akdeniz