Osmanlı hamamlarında yeniden işlevlendirme kavramının incelenmesi: Kars Muradiye (İlbeyoğlu) ve Mazlumağa hamamları örneği

Yeniden işlevlendirme, tarihi yapı ve çevrelerin sürdürülebilirliğini sağlarken mevcut yapı stoğunun da kullanılmasına olanak veren bir koruma tekniğidir. Her yapı döneminin ihtiyaç ve beklentilerine göre işlevlendirilerek inşa edilir ve kullanılır. İnşa edildiği dönemin işlevini karşılayan bu yapılar zaman içinde değişen ihtiyaç ve beklentileri karşılayamadığından kullanılmamaya başlar ve zamanla terkedilirler. Geçmişten gelen tarihi ve kültürel mirasların kentlerin günlük yaşamına dahil edilmesi amacıyla günün ihtiyaç ve beklentilerini karşılamaya yönelik tarihi yapılara yeni işlev verme tekniği son yıllarda çok sık kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı da Kars tarihi kent merkezinde bulunan ve yeni işlev verilerek restorasyonları yapılan Osmanlı dönemi Muradiye (İlbeyoğlu) ve Mazlumağa hamamları üzerinden yeni işlev kavramını değerlendirmektir. Bu amaca yönelik kafe-restoran olarak işlevlendirilen bu hamamlar hem kent hem de yapı ölçeğinde ele alınarak literatür ve alan çalışması yürütülmüştür. Literatür çalışmasında Kars kenti kültürel mirası alt yapısı, Muradiye ve Mazlumağa hamamlarının geçmişten günümüze geçirmiş olduğu değişimler, mimari özellikleri ortaya konulmuştur. Kars tarihi kent merkezinde ve ele alınan hamamlar yerinde incelenmiş ve bir anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması da kent ve yapı ölçeğinde ele alınmıştır. Mazlumağa hamamı henüz kullanıma açılmadığından anket çalışmasında yer alan yapı ölçeğindeki sorular kullanımda olan Muradiye hamamını ziyaret edenler üzerinden değerlendirilmiştir. Yapılan analizler ile hamamlara verilen yeni işlevlerin yapının mimari bütünlüğüne uyduğu, kent ve insanların ihtiyaçlarını karşılayabildiği ve tarihi kent merkezini ayağa kaldırmaya başladığı görülmüştür. Sonuç olarak atıl kalmış bu hamamların yeni işlev verilerek kullanılması yapıların geleceğe aktarılmasına neden olduğu gibi kentin kimliğine ve algılanabilirliğine olumlu katkılar sunmuştur. 2024,xx +172 Sayfa Anahtar Kelimeler: Yeniden işlevlendirme, koruma, sürdürülebilirlik, Osmanlı hamamı, Kars.