Osmanlı harfinden Latin alfabesine: Türkiye'de harf inkılâbının gerçekleşmesinde Batı merkezli uluslararası sistemin rolü

Bu tez, uygulandığı günden itibaren tartışma konusu olan alfabe reformuna dair çizilen geleneksel sınırlarını aşarak, reformun arkasındaki itici gücün, Osmanlı İmparatorluğu'nun gerileme ve yıkılış dönemleri sırasında kök salan Batı merkezli uluslararası sisteme kadar izlenebileceğini öne sürüyor. Erving Goffman'ın leke teorisini ve Norbert Elias'ın yerleşikler dışarıdakiler ayrımlarını kullanarak çizdiği kavramsal çerçeve ile tez Batı merkezli uluslararası sistemin Türkiye'nin kimlik oluşumunu nasıl etkilediğini keşfetmektedir. Batı merkezli uluslararası sistemin hakim norm ve standartları yerleşik üyelerin sahip oldukları ortak unsurlardan meydana gelmektedir. Bu ortak unsurlar haricinde kalan öğeler leke olarak yaftalanmaktadır. 19. yüzyıldaki uluslararası sistem, Batılı ülkelerin yerleşik olarak ayrıcalıklı bir konuma sahip olduğu, Batılı - Avrupalı - Hıristiyan olmayan ülkelerin dışarıdakiler olarak kategorize edildiği hiyerarşik bir yapı sahipti. Sonuç olarak, Batı normlarına uymayan niteliklere sahip bu devletler lekelenme yaşadılar ve bu da kendi algıları üzerinde derin bir etkiye yol açtı. Batılı olmayan devlet toplulukları uluslararası ilişkilerde kabul ve meşruiyet ararken, modernleşme süreci bu duyguları yoğunlaştırdı. Çoğu ülke, algılanan lekelemenin üstesinden gelmek için iç ve dış politikalarını Batı idealleriyle uyumlu hale getirmeye çalıştı. Bu çaba, uluslararası toplumdaki konumlarını güvence altına almanın ve yerleşikler ile dışarıdakiler arasındaki uçurumu kapatmanın bir yolu olarak kapsamlı reformları ve modernite arayışını içeriyordu. Bu tez harf inkılabını Türkiye'nin leke düzeltme çabası olarak görüp Batı merkezli uluslararası sistemde yer bulabilmek amacına matuf olarak gerçekleştiğini savunmaktadır. Sonuç olarak, çok sayıda devlet, küresel normlar ve kurumlarla aktif olarak ilgilenerek, Batılı olmama lekesini düzeltmek ve yerleşikler arasında yer alabilmek adına çabaladı. Bu dinamik, uluslararası sistem içinde Batılı ve Batılı olmayan devletler arasındaki ilişkinin tarihsel önemini vurgulayarak, küresel bağlamda kimlik, kabul ve meşruiyet arayışının karmaşıklığını sergilemektedir.