Osmanlı-Hindistan ilişkileri (1750-1857)

Bu çalışmada, XVIII. yüzyılın ortalarından XIX. yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı Devleti ile Hindistan'daki Müslüman devletler arasındaki siyasî, ticarî ve kültürel ilişkiler ele alınmıştır. Hindistan'da İngilizlerin giderek etkin olduğu dönemden, tamamen ülkede yönetimi ele aldığı 1857 yılına kadar olan süreçte iki ülke arasındaki irtibat incelenmiştir. Bu bağlamda Baburlular ve önceleri onlara tâbi iken zamanla bozulan merkezî otorite sonucu bağımsız kalan, giderek artan İngiliz baskısına karşı Osmanlı'dan destek arayan Malabar ve Maysor Sultanlıkları gibi devletlerle; İngilizlere tabi Bopal ve Arkot Nevvablıkları arasındaki siyasî ilişkiler anlatılmıştır. Ayrıca Osmanlı-Hint ticaretini oluşturan unsurlar, ticarî yollar, ticareti yapılan mallar, Avrupalı devletlerin bu ticaret üzerindeki etkileri ve ticarette bulunan tüccar gurupları ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Osmanlı hâkimiyetindeki Hicaz'ın hem dinî hem de ticarî bir merkez olması, Hindistanlı Müslümanların buradaki etkinlikleri iki ülke arasında önemli bir bağ kurmuştur. Hicaz'da kalabalık bir grup olan Hindistanlıların durumu, karşılaştıkları sıkıntılar, Osmanlı Devleti'ne yaşattıkları sorunlar önemli meselelerdir. Yine Osmanlı coğrafyasında yaygın olarak görülen, hem Hindistanlı hacıların hem de tüccarların konakladığı "Hindîler Tekkesi" de siyasî, ticarî ve kültürel özellikleriyle incelenmiştir. İki ülke arasında görülen söz konusu bağlar, yerleşik kanaatin aksine Osmanlı Devleti'nin sadece XVI. yüzyılda ticaret ve hac yollarını korumaya yönelik bir "Hindistan politikası" olmadığını, daha sonraki süreçte bu politikanın devam ettiğini gözler önüne sermektedir. Bu politika, çoğunlukla siyasî meseleleri içermese de Osmanlı Devleti'nin Hint malları ve Hintli hacılar söz konusu olduğunda çözüm odaklı bir yol izlemesini zorunlu kılmıştır. Ayrıca, çalışmada ortaya konulan ticarî, dinî ve kültürel bağları takip etmek, 93 Harbi ile başlayan ve siyasî bir ideolojiye dönüşen "Pan-İslamizm" fikrinin ortaya çıkmasında Hindistan Müslümanlarının oynadığı rolün sebeplerini açıklamak noktasında farklı bir bakış açısı sunmaktadır. Son olarak Osmanlı Devleti'nin sınırı olmayan Müslüman devletlerle ilişkilerini incelemek, XVIII. ve XIX. yüzyılda Osmanlı dış siyasetinin başka bir boyutunu göstermektedir.