Osmanlı İmparatorluğu'nda devlet ve hanedan ilişkisi

Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun altı asrı aşan tarihi boyunca tek bir hanedan tarafından yönetilmesini sağlayan devlet-hanedan ilişkisinin özgün dinamiklerini, tarihsel sosyoloji perspektifiyle ve karşılaştırmalı bir yöntemle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın kapsamı, Osmanlı siyasi yapısını; Avrupa (İngiltere, İsveç, Danimarka), Ortadoğu (Safevî, Memlük) ve Doğu Asya (Japonya, Çin) monarşileriyle meşruiyet, iktidarın sınırları, veraset ve hanedan kadınlarının rolü eksenlerinde mukayese etmektir. Nitel araştırma deseninin benimsendiği bu tezde, birincil ve ikincil tarihsel kaynaklar doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın temel bulguları, Osmanlı modelinin diğer monarşilerden ayrıştığını ortaya koymaktadır. Avrupa'da iktidar aristokrasi ve temsili meclislerle paylaşılırken, Doğu Asya'da hanedanlar "devredilebilir" veya "bölünmüş" bir iktidar anlayışıyla var olmuştur. Buna karşılık Osmanlı sisteminde, devşirme kökenli kul sistemiyle rakip bir aristokrasinin doğuşu engellenmiş ve tüm otorite padişahın şahsında birleştirilmiştir. Hanedanın devletle özdeşleştiği bu yapıda, imparatorluğun bekası için veraset krizlerine karşı kardeş katli gibi radikal çözümler kurumsallaştırılmıştır. Bu durum, Osmanlı'da hanedanın devletin devamlılığı için "değiştirilemez" kabul edildiğini, oysa diğer modellerde hanedanların devletin bekası için "değiştirilebilir" olduğunu göstermektedir.