Osmanlı ve Safevi İmparatorluklarında eğlence kültürü (1501-1735)

14. yüzyıl başlarında kurulan ve 20. yüzyıl başlarına kadar varlığını sürdüren Osmanlılar ile 16. Yüzyıl başından 17. yüzyıl ortalarına kadar hüküm süren Safeviler, birbirlerine benzeyen hususiyetler taşımalarına rağmen siyasi, içtimai ve hatta kimi inanışları bakımından farklı medeniyetlerdir. Aralarında derin siyasi uyuşmazlıklar olduğu için birbirleriyle rekabet etmiş ve kimi zaman savaşmışlardır. Bununla birlikte iki toplum arasındaki ilişki devam etmiş ve kültürel açıdan birbirlerini etkilemişlerdir. Bu çalışmada, sözü edilen kültürel etkileşimi eğlence kültürü üzerinden anlamaya çalışacağız. İki toplumdaki eğlence kültürünün benzeşen ve ayrışan taraflarını, karşılaştırmalı bir yöntemle ele almayı amaçlamaktayız. Osmanlı ve Safevi toplumlarındaki eğlence kültürünü kahve, şarap ve diğer keyif verici maddeler üzerinden sosyal, dini ve siyasi bakımdan inceledik. Bu maddelerin iki topluma girişini, seçkinler ve sıradan insanlar arasında kullanımını ve bu durumun ulema tarafından nasıl algılandığını mukayeseli bir biçimde analiz ettik. Diğer taraftan bu maddelerin nasıl iki medeniyet havzası arasında kültürel alışverişe konu edildiğini tespit etmeye çalıştık. Bu yanıyla çalışmamız hem sosyal hem de ekonomik tarihi ilgilendiren bir araştırma olma özelliği taşımaktadır. Araştırmada her bir maddenin halk, ulema ve devlet tarafından nasıl algılandığını ve kullanıldığını ele aldık. Çalışmanın 1501 ila 1735 yılları ile sınırlanması, Safevi Devleti'nin yaşam süresiyle ilişkilidir. Çalışmamızda hali hazırda yazılan literatürler incelenip ve o dönemde kaleme alınmış Farsça, Türkçe ve Osmanlıca kronikler, vekayinameler, seyahatnameler, divanlar, minyatürler ve diğer belgeler kullanıldı.