Osmanlı yenileşme hareketleri içerisinde Selimiye Kışlası ve yerleşim alanı

Kavramsal açıdan eş zamanlı olarak yapılan Selimiye Kışlası ve yerleşim alam, gerçekte bir yapılar topluluğu, bir külliyedir. Bu çalışma, külliyeyi oluşturan birimleri mimarlık tarihi açısından ele alırken, birimlerin oluşturduğu bütünü kurgulamayı hedeflemektedir. Aynı zamanda, mimarî ürünü ortaya koyan tarihsel arkapîam vurgulayarak oluşumun anlamsal boyutuna açıklama getirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, dönemin özgün kaynaklan (dönemin görgü tanıklarının ve tarihçilerinin yazdıkları; arşivlerde bulunan resmî yazışmalar, inşaat ve maliye kayıtlan, raporlar, vakfiyeler gibi arşiv belgeleri) ışığında, Selimiye'nin, anlamlı görünen bütün boyutlarının irdelenmesine özen gösterilmiştir. Yapılar topluluğu, işlevsel açıdan Selimiye Kışlası ve Selimiye yerleşim alam olmak üzere iki büyük alt başlık halinde ele alınmıştır. Kışla ile bağlı birimleri ise mimarî açıdan, HI. Selim'in yaptırdığı (1808'de yakılan) ilk taşla ve II. Mahmut'un yaptırdığı (günümüzde de varlığım sürdüren) ikinci kışla başlıkları altında incelenmiştir. Sentez yapılması sırasında, ulaşılabilen bütün belgeler ve bilgiler, biri yapısal ve diğeri anlamsal açılarından olmak üzere iki farklı okumayla değerlendirilmiştir. Dönem belgelerinin elverdiği ölçüde, Selimiye yerleşim alanım oluşturan birimlerin mimarîlerine ve yerleşim alarmım bütününe ilişkin tespitler yapılmıştır. Gerek III. Selim'in, gerekse II. Mahmut'un yaptırdığı kışla binalanna ilişkin oldukça detaylı yapısal çözümlemelere ulaşılmış ve her iki kışlanın da erken dönemlerindeki mimarî yapılan ortaya çıkanlmışur. Araştırmanın özgün belgelere dayanması, konunun bu güne dek yanlış bilmen ya da hiç bilinmeyen yönlerinin de aydınlatılmasını sağlamıştır. Konunun anlamsal açıdan değerlendirilmesi, bu büyük yapılar topluluğunun, bir bütün halinde, inşa aşamasından başlayarak Osmanlı yenileşme hareketinin mimarîye yansımasını simgelediğim" ortaya koymuştur. Selimiye'nin geleneksel düzenden modern sisteme geçişin başlangıcım oluşturduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Selimiye, Selimiye yerleşim alam, Osmanlı yenileşmesi, kışla, askerî