Östemperlenmiş küresel grafitli dökme demirlerde alaşım elementleri (Cu ve Ni) ve östemperleme süresinin mikroyapı ve mekanik özellikler üzerine etkileri

VII ÖSTEMPERLENMİŞ KÜRESEL GRAFİTLİ DÖKME DEMİRLERDE ALAŞIM ELEMENTLERİNİN (Cu ve Ni) VE ÖSTEMPERLEME SÜRESİNİN MİKROYAPI VE MEKANİK ÖZELLİKLER ÜZERİNE ETKİLERİ Yüksek Lisans Tezi Hasan HASIRCI GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Şubat 2000 ÖZET Bu çalışmada Küresel Grafitli Dökme Demirlerde (KGDD) alaşım elementleri (Cu ve Ni) ilavesi ve östemperleme süresinin mikroyapı ve mekanik özellikler üzerine etkileri incelenmiştir. Bu amaçla temel alaşım elementleri % 3.5-3.7 C ve % 2.6-2.8 Si içeren ferritik matrise sahip (alaşımsız) numune üretilmiştir. Cu ve Ni elementi miktarlarının mikroyapı ve mekanik özellikler üzerine etkisini araştırmak amacıyla temel alaşıma değişik miktarlarda Cu ( % 0.6, 0.65 ve 0.7 ) ve Ni ( % 0.5, 0.7 ve 1 ) ilavesi yapılarak 5 farklı numune üretilmiştir. Bu numuneler daha sonra 900°C'de 90 dakika östenitleme sıcaklığında bekletildikten sonra 370°C'de değişik sürelerde ( 60, 90, 120, 150, 180 ve 200 dakika ) östemperlenmişür. östemperleme ısıl işlemi sonucunda genel olarak ösferrit adı verilen a + y^. ( yüksek karbon östenit ) matris yapısı elde edilmiştir. Oluşan bu yapıya bağlı olarak mekanik özellikler, alaşım elementleri ve östemperleme süresine bağlı olarak farklılık göstermekle beraber dökülmüş şartlardaki özelliklere göre büyük ilerleme sağlanmıştır. Genel olarak bütün numunelerde östemperleme süresinin daha fazla artmasıyla birlikte sementit oluşumu sonucu darbe dayanımı ve uzamada azalma olurken çekme ve akma dayanımı ile sertlikte artış meydana gelmiştir. Bilim Kodu : 626. 19. 01 Anahtar Kelimeler: östemperlenmiş Küresel Grafitli Dökme Demir, Alaşım Elementleri, Östemperleme Süresi, Sayfa Adedi :92 Tez Yöneticisi : Yrd. Doç. Dr. Mehmet ERDOĞAN fftOKfiMAKIASVO* <*EUiü^