Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda sözel uyarana tepki öğretiminin ters yönlü sözel uyarana tepki üzerindeki etkisinin belirlenmesi

OSB olan çocuklarda sözel uyarana tepki öğretiminin ters yönlü sözel uyarana tepki üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada; tek denekli araştırma yöntemlerinden yoklama denemeli katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, yaşları 5-6 yaş arasında değişen otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı olan iki kız ve iki erkek çocuktur. Araştırmanın ilk bağımlı değişkeni, öğretimi yapılan sözel uyarana verilen doğru tepki sayısıdır. İkinci bağımlı değişkeni ise, doğrudan öğretimi yapılmayan ters yönlü sözel uyarana sözel olarak doğru tepki verme sayısıdır. Ayrıca, öğretim sırasında sunulan hedeflenmeyen bilgi uyaranının ortaya çıkıp çıkmadığı da değerlendirilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkeni olan sözel uyarana tepki öğretimi, ayrık denemelerle öğretim ile gerçekleştirilmiştir. Öğretim oturumları haftada iki gün, günde iki kez, bire bir eğitim formatında gerçekleştirilmiştir. Öğretim oturumlarında, sözel uyarana verilen 5 farklı duygu ifadesi (mutlu, üzgün, şaşkın, korkmuş ve utanmış) üzerinde çalışılmıştır. Araştırma bulguları, sözel uyaran tepki öğretiminin OSB olan çocukların; duygu ifadelerini sözel olarak söyleme davranışını kazanmalarında; edindiği bu davranışları, hiçbir öğretim yapılmaksızın ters yönlü sözel uyaranlara kendiliğinden farklı kişi, ortam, araç-gereç ve zaman gibi koşullara genellemelerinde yüksek düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca düzenlenen izleme oturumlarında bu davranışların yüksek oranda korunduğu belirlenmiştir. Katılımcı çocukların annelerinin araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşleri, oldukça olumludur.