Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan bireylerin ABR testi iledeğerlendirilmesi

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) uzun zaman boyunca tanımlanamamış nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizm tanısı çok erken dönemde konulabilir. Hastanın sözel ve sözel olmayan iletişiminde; akranlarıyla ve özellikle birebir olan etkileşimlerinde problem vardır. Hayal gücünde eksiklikle beraber sosyal hayata katılımda geri plandadırlar. Soyut kavramları anlama ve kullanma becerileri gelişmemiştir. Otizmin etiyolojisi tam olarak bilinmemekle beraber etken olabilecek birkaç unsur sıralanabilir. Bunları çevresel etkenler, genetik etkenler ve nörolojik etkenler olarak kabaca sınıflandırılabiliriz. DSM-5' e göre 3 seviyesi vardır. Birinci seviyedeki bireylerin desteğe ihtiyacı vardır; 2. seviyedeki bireylerin önemli derecede desteğe ihtiyaçları vardır; 3. seviyedeki bireylerin ise çok önemli derecede desteğe ihtiyacı vardır. Bir kaynaktan yayılan ses dalgalarının kulak kepçesi tarafından toparlanıp sonrasında dış kulak yolu ile timpanik membrana iletilir. İletilen bu mekanik ses dalgaları burada titreşim ile iç kulaktaki reseptörlere ulaşır. Bu titreşimler iç kulakta önce biyokimyasal enerjiye sonrada etkileşimle elektriksel bir enerjiye dönüşür. Bu enerji nöral kodlama ile farklı yerlere iletilir. İşitsel yollarla işitme korteksinde anlamlandırılmasına işitme denir. İşitme testleri objektif ve sübjektif olarak iki kısımdan oluşur. İşitsel beyin sapı cevapları (Auditory Brainstem Response-ABR) testi objektif testler arasından en çok kullanılan testlerden biridir. Bu test sübjektif testlerden gerçek sonuç almanın zor olduğu hastaların; bebekler, oyun odyometrisine uyum sağlayamayan küçük çocuklar, zihinsel engelli hastalar, down sendromlular, OSB hastaları ve fonksiyonel işitme kaybı olan hastalarda işitme eşiği belirlemek için kullanılır. Aynı zamanda işitme eşiğini bulmanın yanında bazı işitme siniri hastalıkları ve sinir iletim hızının ölçülmesi gereken durumlar için kullanılabilir. Test yapılırken hasta kas tonusunu sıfırlayacak şekilde uyur pozisyonda olur. Kafasında belli yerlere elektrot takılır kulağına insert veya supra-aural kulaklık takılır ve ölçümler yapılır. ABR testinde dalga I akustik sinirde, dalga II koklear nükleusta, dalga III pons içinde süperior olivary nükleuslarda, dalga IV lateral lemniskusta ve dalga V orta beyindeki inferior kolikulusta üretilir. OSB olan hastalarda iletişim güçlüğü olması çevre tarafından işitme kaybının var olup olmadığını anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Çoğu dil kazanımının geç yaşlarda başlaması da bu şüpheleri arttırmaktadır. Fakat hasta katılımı gerektiren saf ses odyometrisi gibi testlerle güvenilir bir işitme eşiği belirlemek hastanın sosyal ve zihinsel durumu açısından pek mümkün değildir. Bu durumda objektif olan işitsel beyin sapı testinden (ABR) yararlanılmaktadır. ABR'de her bir dalga beyin sapında farklı bölgelerden kaynaklanır. Bu durum bize bu kökenlerde oluşabilecek problemler için bir yol gösterici olur. Normal işitmeye sahip bireylerde dahi dalgaların oluşum latansları veya dalgalar arası interpik latans farkları, morfoloji ve hatta amplitüdler bize işitsel yollardaki sorunlar hakkında bilgi verir. Çalışmamızda OSB hastalarında bu yollar üzerindeki anormalliklerin değerlendirmesi amaçlandı. Literatüre uygun olarak OSB hastaları ile kontrol grubu arasında farklılıklar elde edildi. Nörogelişimsel bir bozukluk olan otizm yine beyin sapı testi olan ABR'de farklılıklara yol açmaktadır. Yapılan çalışmalarda OSB hastalarının I, III, V dalgalarının latanslarında uzama mevcuttur. Bunun yanında I-V, I-III, III-V interpik latanslarda uzama farkedilmiştir. Bu bulgular beyin sapı disfonksiyonu olduğunu göstermektedir. Çalışmamızda normal işiten bir kontrol grubu ve işitme kaybı olmayan OSB hastaları ele alındı. Hastalarda 20 dB'de elde edilen dalgaların III ve V dalgalarının latansları, III-V interpik latans ve amplitüdleri karşılaştırıldı. 20 dB'de oluşan dalgalar ile yapılan bu çalışmada otizmli bireylerde uzama elde edilmiştir. Aynı zamanda 20 dB amplitüdleri de kontrol grubunda yüksek elde edildi. Ancak bu değerler istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0.05). Anahtar kelime: odyoloji, işitme, işitme kaybı, işitsel yollar, işitsel beyin sapı testi (ABR), otizm spektrum bozukluğu