Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların annelerinin psikolojik sıkıntı, travma sonrası gelişim ve yaşam doyumu düzeyleri ile ilgili değişkenler

Bu çalışmanın temel amacı otizm tanılı çocuğu olan annelerin yaşadıkları psikolojik sıkıntılar (depresyon, kaygı, stres), travma sonrası gelişim (TSG) ve yaşam doyumu ile ilişkili olan faktörleri incelemektir. Araştırmanın örneklemini otizm tanılı çocuğu olan yaşları 27-57 arasında (Ort.= 40.21, S.= 6.38) değişen 150 anne oluşturmaktadır. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Sakin Benlik Ölçeği (SBÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇASDÖ), Depresyon Anksiyete Stres-21 Ölçeği (DASÖ-21), Travma Sonrası Gelişim Envanteri (TSGE) ve Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ) uygulanmıştır. Hipotezleri test etmek için sosyodemografik değişkenler, hastalıkla ilişkili değişkenler, sakin benlik, algılanan sosyal destek ile psikolojik sıkıntılar (depresyon, kaygı, stres), travma sonrası gelişim ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiler tek yönlü varyans analizi, korelasyon ve regresyon analizleri ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda annelerin düşük düzeyde psikolojik sıkıntılar yaşadıkları belirlenmiştir. Sakin benliğin annelerin psikolojik sıkıntılarıyla (depresyon, kaygı, stres) ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. Ancak sakin benlik puanları yükseldikçe hem travma sonrası gelişim hem de yaşam doyumunun arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca annelerin algıladıkları sosyal desteğin travma sonrası gelişim ve yaşam doyumunu artırdığı, ancak yaşadıkları psikolojik sıkıntılarla (depresyon, kaygı ve stres) anlamlı bir ilişkisinin olmadığı bulunmuştur. Sosyodemografik değişkenlerden; çocuğun doğum sırası, gelir düzeyi, annenin eğitim düzeyi, annenin algıladığı otizm belirti şiddeti psikolojik sıkıntılar ve travma sonrası gelişimin yordayıcıları olarak bulunmuştur. Başka bir ifadeyle, eğer çocuk ailenin küçük çocuğu ise annelerin depresyon düzeyi artmakta; ailenin gelir düzeyi düştükçe annenin kaygı düzeyi artmakta, annenin algıladığı otizm belirti şiddeti artıkça stres düzeyi artmaktadır. Annenin eğitim düzeyi düştükçe ise annelerin tramva sonrası gelişim düzeyi artmaktadır. Ayrıca, gelir düzeyi arttıkça yaşam doyumu artmaktadır. Bunların dışında, depresyon azaldıkça ve travma sonrası gelişim arttıkça yaşam doyumu artmaktadır. Tüm bulgular değerlendirildiğinde, otizm tanılı çocuğu olan annelerin travma sonrası gelişim ve yaşam doyumunu arttırmada sakin benlik ve algılanan sosyal desteğin önemli rolü olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle otizm tanısı olan çocukların aileleri ile çalışan uzmanların uygulayacakları terapötik müdahalelerde bu faktörlere odaklanmaları annelerin olumlu değişimler yaşamalarına katkı sağlayacaktır.