Otizm tanılı öğrencilerle çalışan öğretmenlerin matematik becerilerinin öğretimine yönelik uygulamalarının belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı otizm tanılı öğrencilerle çalışan öğretmenlerin matematik becerilerinin öğretimine yönelik uygulamalarını belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi desenlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını Tokat ili merkeze bağlı bir özel eğitim devlet okulunda otizm tanısı almış öğrencilerle çalışan 15 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin incelenmesi ve ortaya çıkarılması için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu form geniş ve yoğun literatür taramaları sonucunda araştırmacı tarafından oluşturulmuş, daha sonra Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü'nde doktorasını tamamlamış, lisans ve yüksek lisans dersleri veren iki uzman tarafından görüş alınarak gerekli ekleme ve çıkarmalar yapılmıştır. Asıl görüşmeler öncesinde iki öğretmen adayı ile yapılan pilot görüşmelerde soruların kullanışlılığına bakılmış, tekrar uzman görüşü ile birlikte soru sayısı düşürülerek görüşme formuna son şekli verilmiş ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşme soruları belirlenmiştir. Araştırma neticesinde otizm spektrum bozukluğu görülen öğrencilerle çalışan öğretmenlerin matematik öğretimi ile ilgili amaç belirlerken birçoğunun kaba değerlendirme formları kullanarak öğrencilerinin performanslarını ölçtükleri görülmüştür. Öğretmenlerin öğrencilere öğretilen matematik kavram ve becerilerin belirlenmesinde en fazla öğrencilerin hazırbulunuşluklarına ve bunun yanı sıra öğrendikleri kavram ve becerilerin günlük hayatta kullanabilir olmasına dikkat ettikleri belirlenmiştir. Matematik kavram ve becerilerin öğretiminde en çok öğretmenlerin matematik amaçlarını belirlemede zorluk yaşadıklarını görülmüştür. Bunun nedeni, öğrencilerin yeterli hazırbulunuşluğa ulaşamadıkları olarak belirlenmiştir. Matematik kavram ve becerilerin öğretiminde yaşanan zorluklara yönelik getirilen çözüm önerileri kapsamında aile ile iletişimin üzerinde durulması ve erken eğitime başlanması, ağırlıkta olan veriler arasındadır. Matematik beceri ve kavramları kazandırırken faydalanılan materyallerden daha fazla somut materyallerin tercih edildiği ve bu materyallerin de dikkat çekici ve günlük hayatın içinden kullanılan materyaller olması gerektiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin çoğunun matematik beceri ve kavram öğretiminde kullandıkları yöntem tekniklerden doğrudan anlatım yöntemine başvurdukları görülmüştür. En az ise akran aracılı öğretim yöntemini kullandıkları belirlenmiştir. Öğrencilere matematik beceri ve kavramların öğretimi sürecinde yapılan çalışmaların ağırlıkla birebir öğretim ve materyal kullanarak öğretim yapmak olduğu görülmüştür. Matematik beceri ve kavram öğretiminin uygulama sürecinde yaşanan zorluğun ağırlıklı olarak öğrencilerde dikkat problemlerinin yaşanması olduğu belirlenmiştir. Sınıf ortamının öğretime uygun olmaması, sınıf mevcutlarının bazı sınıflarda fazla olması ve özel eğitim ders saatlerinin öğretime uygun olmaması en az yaşanan zorluklar olarak belirtilmiştir. Matematik beceri ve kavram öğretiminin uygulama sürecinde yaşanan zorluklara yönelik çözüm önerileri olarak en çok bireysel eğitim süresinin uzatılması ve gerçek nesne materyallerin temin edilmesi olduğu görülmüştür. Öğretimin bireyselleştirilmesine yönelik daha çok materyal ve etkinliklerde uyarlamalar yapıldığı belirlenmiştir. Yaptıkları uyarlamalarda materyal hazırlama, sınıf düzeylerinin heterojen olması ve fiziksel ortamın uygun olmaması en çok yaşanan zorluklar arasındadır. Öğretmenlerin uyarlama yaparken yaşadıkları zorluklara getirdikleri çözüm önerileri olarak en fazla materyal geliştirmek ve bireysel eğitim odalarını kullanmak olduğu görülmüştür. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda, otizm tanılı öğrencilerin öğretimine, onların günlük yaşamlarını kolaylaştıracak şekilde işlevsel beceri ve kavramlarla başlanabilir. Özel eğitim sınıflarında görev alan öğretmenler matematik öğretiminde kullanılan öğretim yöntem ve teknikleri konusunda bilgilendirilebilir. Matematik öğretiminde kullanılacak özel eğitim materyallerinin temin edilmesi ve çeşitlendirilmesi sağlanabilir. Bunların yanı sıra, otizm tanılı öğrencilerin öğretimi sürecinde sınıfların fiziki şartları daha işlevsel ve uygun hale getirilmelidir. Özel eğitim öğretmenlerinin sınıflarında doğru ve etkili uygulama ile uyarlamaları yapabilmeleri için hizmet içi eğitim almaları sağlanmalıdır.