Otizmli çocuk annelerinin manevi başa çıkma ve olumlu düşünme becerilerinin ebeveyn tükenmişliğine etkisi

Bu araştırmada, otizmli çocuk annelerinin, manevi başa çıkmalarının ve olumlu düşünme becerilerinin ve ebeveyn tükenmişliğine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı kesitsel modelindeki araştırma Tokat merkez ve ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bulunan özel eğitim okulları ve özel eğitim rehabilitasyon merkezlerinden eğitim alan otizmli çocuğu olan 261 annenin katılımıyla 13 Mart – 1 Kasım 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Manevi Başa çıkma Ölçeği, Olumlu Düşünme Becerileri Ölçeği ve Ebeveyn Tükenmişliği Değerlendirmesi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Ortalama±Standart Sapma, kategorik değişkenler sayı ve yüzde (%) değerleri, Medyan, parametrik özelliklerin sağlandığı durumlarda Bağımsız Örneklem t testi veya Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), parametrik özelliklerin sağlanamadığı durumlarda ise Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Varyans Analizi kullanılmıştır. Normal dağılım varsayımının test edilmesinde ise çarpıklık ve basıklık katsayıları kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için ise Pearson Korelasyon Analizi ve Regresyon Analizi uygulanmıştır. Çalışmaya katılan annelerin %46,8'inin ilköğretim mezunu, %74,3'ünün ev hanımı, yaş ortalamalarının 36,81±7,18 yıl olduğu, %67,8'inin otizmli çocuğunun erkek cinsiyetine sahip olduğu, %57,1'i çocuğun bakımında yardım almadığı, %72'sinin çocuklarının bakımı için manevi destek almadığı saptanmıştır. Çalışmaya katılan annelerin olumlu düşünme becerileri ölçeği ortalaması 14,11± 4.19, anne manevi başa çıkma ölçeği puan ortalaması 102.06±18.08, ebeveyn tükenmişliği ölçeği 27,18± 24 olarak belirlenmiştir. Olumlu düşünme becerileri ile manevi başa çıkma arasında bir ilişki bulunmamıştır. Ancak, olumlu düşünme becerileri ile ebeveyn tükenmişliği arasında negatif, zayıf ama anlamlı bir ilişki vardır (r=-0.226; p<0.001). Aynı şekilde, manevi başa çıkma becerileri ile ebeveyn tükenmişliği arasında da negatif yönde, ancak zayıf bir ilişki vardır. Regresyon analizi sonucunda, olumlu düşünme becerileri (β=-0.195; p<0.05) ve manevi başa çıkmanın (β=-0.275; p<0.05), ebeveyn tükenmişliği üzerinde anlamlı düzeyde etkili olduğu bulunmuştur. Annelerin olumlu düşünme becerileri ile manevi başa çıkmaları, ebeveyn tükenmişliğine ait varyansın %11,9 unu açıklamaktadır. Sonuç olarak manevi başa çıkma ve olumlu düşünme becerilerinin otizmli çocuğa sahip annelerde ebeveyn tükenmişliği üzerine etkisi vardır.