Otoimmün demiyelinizan hastalık tanısı ile izlenen ergenlerde başa çıkabilirliğin değerlendirilmesi

Otoimmün demiyelinizan hastalıklar sinir sisteminde miyelinin çeşitli nedenlerle hasarlanması sonucu ortaya çıkan, dejeneratif ve ilerleyici karakterde kronik bir hastalık grubudur. Çocuk ve ergenlik döneminde kronik hastalık tanısı almak, ergenliğinde birlikte getirdiği sorunlarla birleşince olgular için başa çıkması zor bir süreç olabilir. Bu dönemde kronik hastalıklarla baş etmek duygusal güçlüklere, depresyon ve anksiyete düzeylerinde artışa yol açabilir. Bu çalışmada, otoimmün demiyelinizan hastalık tanısı almış ergenlerin stresle baş etme tarzlarını belirlemeyi, baş etme stratejileri ile depresyon ve anksiyete durumları arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. Çalışma evrenini ADÜ Çocuk Nöroloji Bilim Dalı'nda tanı alan ve takip edilen; 14-19 yaş arası, 33 Multiple Skleroz, 6 transvers miyelit, 11 optik nörit, 1 nöromyelitis optika ve 2 klinik izole sendrom tanılı olgular oluşturdu. Çalışmaya katılan olgulara demografik verileri, kişisel ve hastalığa ait bilgileri içeren kişisel bilgi formu, Çocuk ve Ergenler İçin Baş Etme Ölçeği (ÇEİBÖ), Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATÖ) ve Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) uygulandı. Çalışmamızda tanı sonrası izlem süresi 2 yıl ve altında olan olgularda bilişsel ve davranışsal kaçınma alt boyutlarının ve ÇDÖ skorlarının 2 yılın üstünde olan olgulara göre anlamlı düşük olduğunu, problem çözme ve yardım arama alt boyutlarının ve ÇATÖ toplam skorlarının ise anlamlı yüksek olduğunu saptadık (p<0,05). Olguların atak sayısı 2 ve altında olan olguların, bilişsel ve davranışsal kaçınma alt boyutlarının ve ÇDÖ skorlarının atak sayısı 2'nin üstünde olan olgulara göre anlamlı düşük olduğunu, problem çözme ve yardım arama alt boyutlarının ve ÇATÖ toplam skorlarının atak sayısı 2'nin üstünde olan olgulara göre anlamlı yüksek olduğunu saptadık (p<0,05). Çalışmamız olguların tanı izlem süresi uzadıkça ve atak sayısı arttıkça baş etme stratejilerinden kaçınma davranışlarına yöneldiğini ve depresyon düzeylerinin arttığını gösterdi. Olguların yeni tanı aldıkları dönemde ise anksiyete düzeylerinin daha yüksek olduğunu gösterdi. Bu anlamda otoimmün demiyelinizan hastalık tanısı ile izlenen ergenlerin aktif işlevsel baş etme yöntemlerini kullanmalarının daha iyi bir ruh haliyle ilişkili olabileceğini düşünüyoruz. Olgulara, yeni tanı döneminde kaygıların ve gelecekte gelişebilecek depresif belirtilerin önlenmesi için hastalık sürecine yönelik detaylı bilgilendirmelerin yapılması gerekmektedir. Psikiyatrik destek almak kronik hastalığı olan ergenlerde, işlevsel baş etme stratejilerinin kullanımını arttırması, depresyon ve anksiyete düzeylerini azaltması açısından önemlidir.