Otolog kök hücre nakli olan lenfoma hastalarında nakil sonrası T hücre subgruplarının değişimi ve T hücre tükenmişliğinin araştırılması

Otolog kök hücre nakli sonrası kemik iliğinde yeniden üretilen hücrelerin kompozisyonu ve fonksiyonu, tedavinin başarısını etkileyen faktörlerdendir. Fonksiyon yetersizliği ile ilişkili tanımlanan kavramlardan biri T hücre tükenmişliğidir. Bu kavram, kronik antijen maruziyeti sonucu T hücrelerinin sitokin salgılama ve çoğalma yeteneklerini kaybetmesi; çoklu inhibitör reseptör eksprese etmesi ile karakterizedir. Bu tez çalışmasında lenfoma tanısıyla takipli OKHN yapılan 32 hastanın nakil öncesi ve nakil sonrası 1, 3 ve 6.aylarda periferik kan örneklerinden yapılan akım sitometri analizleri ile T hücre alt gruplarının değişimi ve T hücre tükenmişliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Tükenmişliği değerlendirmek amacıyla inhibitör reseptör (PD-1, LAG-3, CTLA-4) ekspresyonları analiz edildi. Yaşlanmayı göstermek için CD57 + CD28 - T hücreler incelendi. Çalışma sonucunda, nakil sonrası CD4 + T hücre sayısı anlamlı düşük saptandı ve CD4 + / CD8 + oranının istatistiksel olarak anlamlı azaldığı gözlendi. Nakil öncesi hastaların T hücreleri belirgin yaşlanma belirteçleri sergilemekteydi ve nakil sonrası bu durumun devam ettiği görüldü. Nakil öncesi LAG-3 ve PD-1'nin hem tekli ekspresyonları hem çoklu birlikteliği yüksek saptandı. Nakil sonrası bu reseptörlerin ekspresyonunun azaldığı görüldü. Fakat takibinde nakil sonrası 3.ay LAG-3 ekspresyonunun, 6.ay PD-1 ekspresyonunun arttığı saptandı. Relaps olan hastalarda bu değişimler daha belirgindi ve özellikle inhibitör reseptörlerin ekspresyonu relaps olmayan hastalarla karşılaştırıldığında nakil sonrası 1.ayda anlamlı olarak yüksekti. Sonuçlarımız göstermektedir ki, OKHN sonrası T hücrelerinin hem kompozisyonu hem de fonksiyonel özellikleri değişmektedir. Relaps olan hastalarda yüksek saptanan inhibitör reseptör ve yaşlanma belirteçleri, bu moleküllerin nakil sonrası hastalık prognozuna etkili olduğunu düşündürmektedir. Bu moleküllerin daha geniş hasta popülasyonunda çalışılması ve kemik iliği immunmodülasyonunun aydınlatılması, riskli hastalık grubunun belirlenerek tedavide uygun girişimlerin yapılmasının önünü açacaktır.