Otomobilin tarihi ve Türkiye'de otomotiv sektörünün dünü, bugünü, yarını

Otomobil insan hayatına 1886 yılında Benz – Motorwagen'in lisanslanmasıyla katılmış, başta elektrikli ve buharlı motorlarla üretilirken sonrasında içten yanmalı motorlarla donatılmıştır. Günümüzde otomobiller tam elektrikli motorlarla karbon salınımından uzaklaşma sürecindedir. Otomobilin gelişimini sürdürdüğü bu yüzyılda iki önemli dünya savaşı yaşanmış, savaşlar otomobilin talebinde dönemsel yaralar açsa da en büyük gelişmeler yine savaş döneminde kat edilmiş, halkın ulaşabileceği otomobiller üretmek liderlerin politika aracı olmuştur. İkinci dünya savaşı sonrası oluşan sosyal iklim, Amerikan dolarının baz para olması, globalleşme ve pazara yakın üretim tüm dünyada otomobil talebini artmıştır. Petrol krizi sonrası üreticiler montaj hatlarını pazara yaklaştırma eğilimine girmiş, 1990 yılı itibarıyla Türkiye de bu yatırımlardan nasibini alarak Avrupa'nın önemli montaj hattı konumuna gelmiştir. 2024 yılı verilerine göre global otomotiv pazarı 93.546.599 adet olarak gerçekleşmiş üretim sektörü pazar payının %21'inden fazlasına karşılık gelmesi bakımından birinci sektör durumundadır. Türkiye otomotiv pazarı 1.238.509 adetle tüm zamanların en yüksek satış adedine ulaşmıştır. Türkiye otomotiv endüstrisi %13'lük artışla toplam ihracatın %16'lık kısmını karşılayarak tekrar birinci sektör olmuştur. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümü otomobilin tarihsel sürecini ortaya koymaktadır. İkinci bölümde sektörün mevcut durumunu globalleşme süreci ve gerçekleşen satış adetleriyle açıklamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda Türkiye'nin üretim ve ihracat gücü, üretimde yerlilik oranı, pazar talebinin belirleyicileri, vergi politikalarının etkinliği ve talebi belirleyen etkenleri kapsamaktadır. Üçüncü bölüm kendi içinde iki kısım olarak ilk kısımda gelecek projeksiyonu kapsamında elektrikli otomobillere geçiş süreci takip edilirken, ikinci kısımda elektrikli otomobillere geçişte Türkiye otomotiv pazarının GZFT analizi ve 2010 – 2024 yılları arasında gerçekleşen satış adetleri üzerinden ekonometrik analiz yapılmıştır. Eviews ile elde edilen veriler %1 anlamlılık düzeyinde brüt asgari ücretteki artışın otomotiv satış adetlerini artırdığı, %5 anlamlık düzeyinde dolar kurundaki artışın otomotiv satış adetlerini azalttığı görülmüştür.