Otopsi olgularında glomus caroticum ve sinus caroticus anatomisi, histolojisi ve varyasyonları

Glomus caroticum (GC) en önemli paraganglionlardan biri olup, kandaki oksijen ve karbondioksit basıncı ile ve kan pH düzeyini algılayan kemoreseptör bir organdır. Sinus caroticus (SC) ise kan basıncındaki değişimleri belirleyen ve merkezi sinir sistemine bilgi gönderen basınca duyarlı baroreseptörleri içerir. Bifurcatio carotidis (BC) bölgesinde bulunan bu özelleşmiş oluşumlar, yapısal olarak küçük olmalarına karşılık, vücut homeostazisi için büyük öneme sahiptirler. Çalışmamızda GC ve SC'nin morfolojik ve morfometrik incelemeleri ile birlikte akciğer ve kalp gibi diğer yapılar ile korelasyonunun incelenmesi amaçlanmıştır.Çalışmamız adli otopsi yapılan ve 3.-5. dekatlar arasında yer alan 25 adet erkek kadavra üzerinde gerçekleştirildi. Olguların demografik bilgileri ve akciğerler ve kalp ağırlıkları not edildi. Diseksiyonda ile açılan BC bölgesinde ise GC ve SC'ler incelendi. Histolojik çalışma için ?hematoksilen-eozin? (H-E), ?üçlü boyama? ve ?Cresyl Fast Violet? boyamaları yapıldı. Stereolojik çalışmada, GC'nin hacim hesaplaması ile birlikte T1, T2 ve total hücre sayımı yapıldı. Hacim hesaplaması için ?Cavalieri metodu?, hücre sayımı için tanecik sayım metotlarından olan ?optik parçalama? kullanıldı. Ayrıca SC, a. carotis communis (ACC) ve a. carotis externa'nın (ACE) kalınlıkları ile lümen alanı ölçüldü.Anatomik olarak; incelenen 25 adet GC'den, %80'i ?ovoid?, %8'i başlangıç noktaları aynı ?V formunda çift loblu?, %8'i ?iki ayrı sap ile başlayan çift loblu?, %4'ü ise ?yaprak şeklinde? olarak bulundu. GC'nin gövde uzunluğu 3,376±0,644 mm; sap uzunluğu ise 2,216±1,340 mm olarak hesaplandı. GC, 21 olguda BC'nin üzerinden, 2 olguda BC'nin üst sınırının hemen altından, 2 olguda ise BC seviyesinden başlıyordu ve sap kısmı yoktu.Histolojik olarak; GC'nin hacmi 4,677±2,236 mm3 olarak bulundu. T1 hücre sayısı 2 326 328 ±1 215 328; T2 hücre sayısı 1 413 927 ±768 210; toplam hücre sayısı ise 3 740 256 ±1 982 678 olarak hesaplandı. Hücre yoğunluğu; yani birim hacme düşen T1 sayısı 509 685±157 835 sayı/mm3; T2 sayısı ise 308 437±97 483 sayı/mm3 olarak bulundu. T1/T2 oranı 1,657±0,069 olarak hesaplandı.Bulgular incelendiğinde, GC'nin hacim değeri ile VKİ arasında pozitif korelasyon bulundu (r=0,472; p=0,017). Ayrıca GC hacmi ile ACC kalınlığı arasında (r=0,415; p=0,039) ve GC hacmi ile SC kalınlığı arasında (r=0,539; p=0,005) pozitif korelasyonlar olduğu görüldü. GC'nin hacmi ile T1 (r=0,783; p=0,000), T2 (r=0,790; p=0,000) ve toplam hücre (r=0,786; p=0,000) sayıları arasında da pozitif korelasyonlar saptandı. Ayrıca GC hacmi ile sağ (r=0,491; p=0,013) ve toplam akciğer (r=0,444; p=0,026) ağırlığının pozitif ilişkili olduğu; ancak sol akciğer ile arasında anlamlı bir korelasyon olmadığı görüldü. Ayrıca GC hacmi ile kalp ağırlığı arasında da pozitif bir korelasyon bulundu (r=0,445; p=0,026).SC'nin damar kalınlığı 598±113,1 µm; damar lümen alanı ise 12,03±2,703 mm2 olarak bulundu. Ayrıca ACC'nin damar kalınlığı 789±169,9 µm, lümen alanı ise 15,98±3,405 mm2; ACE'nin damar kalınlığı 488±107,8 µm, lümen alanı ise 7,256±1,942 mm2 olarak hesaplandı.SC kalınlığının yaşla birlikte değiştiği ve aralarında pozitif korelasyon olduğu bulundu (r=0,508; p=0,01). Yine SC kalınlığı ile kalp (r=0,628; p=0,001), akciğer sağ lob ağırlığı (r=0,543; p=0,005) ve total akciğer ağırlığı (r=0,481; p=0,015) arasında pozitif korelasyonlar olduğu saptandı. SC kalınlığı ile ACC kalınlığı (r=0,742; p=0,000) ve SC kalınlığı ile ACE kalınlığı (r=0,688; p=0,000) arasında pozitif korelasyon olduğu görüldü. Ayrıca SC damar kalınlığı ile GC'nin T1 (r=0,411.; p=0,041), T2 (r=0,432; p=0,031) ve toplam hücre (r=0,419; p=0,037) sayılarının pozitif ilişkili olduğu saptandı.Özellikle son yıllarda artarak devam eden GC ve SC üzerine yapılan çalışmaların gelişen teknik ve araçlarla birlikte daha da artacağını, pek çok bilinmeyeni barındıran bu iki oluşumun daha fazla önem kazanacağını öngörüyoruz. Sonuç olarak çalışmamızın temel-klinik bilimler literatürüne katkıda bulunacağını, özellikle GC'nin T1, T2 ve total hücre sayılarının ilk olarak çalışmamızda hesaplandığını ve daha sonra yapılacak çalışmalara referans niteliğinde olabileceğini, cerrahi başarıya ve oluşabilecek çeşitli hastalıkların aydınlatılmasına katkı sağlayabileceğini düşünmekteyiz.