Otoyol katılımlarının kapasite ve gecikmeleri üzerine bir inceleme

Günümüzde özellikle büyük kentlerde gözlenen trafik sıkışıklığı hem sürücüler için zaman kaybına neden olmakta hem fazla yakıt tüketimi sebebiyle doğal çevreyi olumsuz etkilemektedir. Trafik sıkışıklığının sebebi karayolu yatırımlarının yetersiz olması düşünülse de mevcut tesislerin etkin kullanılamaması da sıkışıklığa neden olmaktadır. Otoyollar ve çevre yolları gibi yüksek maliyete sahip yatırımların en iyi şekilde işletilebilmesi için çeşitli katılım denetimi uygulamaları yapılmaktadır. Ülkemizde katılım denetimi uygulamaları sınırlı sayıda görülse de özellikle zirve saati gibi yoğun trafik akımlarında etkili sonuçlar vermektedir. Otoyolların sıkışıklık gözlenen katılım kesimlerinin en verimli şekilde kullanılabilmesi ve katılım denetimi uygulamalarının gerekli olduğu durumların tespiti için katılım kesiminde oluşan gecikmelerin belirlenmesi gerekmektedir. Tez kapsamında otoyol katılımlarının kapasitesinin belirlenmesine yönelik başlıca yöntemler açıklanmış daha sonra literatürde en yaygın yöntem olan Kritik Aralık Kabul yöntemi sahadan toplanan veri ile irdelenmiş, kent içi bir sinyalden ayrılan taşıtların katılım kesimine gelişlerine göre servis gecikmesi değeri incelenmiştir. Trafik mühendisliğince sıkça kullanılan benzetim programlarından biri olan AIMSUN yardımı ile bir katılım kesimi kurgusu oluşturulmuştur. Bu sayede farklı geometri ve hacim değerleri ile gecikme değerleri elde edilmiştir. Son olarak benzetim programından elde edilen veriler Kısmi En Küçük Kareler Regresyonu yöntemi kullanılarak katılım kesiminde gecikmeler modellenmeye çalışılmış ve gecikmeler için bağıntı önerisi yapılmıştır. Model çıktılarından yararlanarak, gecikmelerin katılım kesiminin başarımı üzerindeki etkisi incelenmiştir.