Öz Bakıma Katkı Veren Bakım Vericilerin Öz Yeterliliği Ölçeği'nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirliği: Metodolojik Bir Çalışma

Bu araştırmanın amacı genel yetişkin popülasyonda kullanılmak üzere Ercole Vellone ve arkadaşları tarafından (2022) geliştirilmiş Self-Efficacy Scale of Caregivers Contributing to Self-Care “Öz Bakıma Katkı Veren Bakım Vericilerin Öz Yeterliliği Ölçeği'nin otistik spekturum bozukluğuna sahip, çocuğun bakımına katkı veren bakım vericilerin öz yeterliliğini değerlendirerek için Türkçe geçerlik- güvenirliğini yapmaktır. Araştırma Dr. Burhan Nalbantoğlu Pandemi Çocuk Hastanesi’ne 2023-2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Dr. Burhan Nalbantoğlu Pandemi Çocuk Hastanesi OSB tanısı almış ve çeşitli nedenlerle bakım için başvuran, araştırmanın sınırlılıklarına uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden çocukların bakımvericileri (N=500) oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak; otizm spekturum bozukluğu olan çocukların öz bakımına katkı veren bakım vericilerin öz-yeterliliği ilgili sosyodemografik özelliklerini değerlendirme anketi, Öz Bakıma Katkı Veren Bakıcıların Öz Yeteliliği Ölçeği ve Bakıma Hazır Oluşluk Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirlik çalışmaları kapsamında zamana karşı değişmezliği değerlendirmek için ilk uygulamadan dört hafta sonra test (n=65) tekrar uygulanmıştır.Test-tekrar test korelasyon katsayısı (.955) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.000) Madde analizi sonucunda, her bir maddenin ölçek puanı ile olan korelasyon katsayısı 0,287 ile 0,691 arasında değişmiştir. Maddelerin kalan puanlarla olan korelasyonları ise 0,829 ile 0,863 arasında yer almıştır. Bu analiz sonucunda ölçekten herhangi bir madde çıkarılmamasına karar verilmiştir. Ayrıca, maddelerin ölçek puanı ile olan korelasyonlarının hepsinin p<0.01 seviyesinde anlamlı olduğu saptanmıştır. Ölçeğin güvenirliği, Spearman-Brown katsayısı (.836) ve Gutmann Split-Half katsayısı (.856) ile test edilmiştir. Ayrıca, ölçek toplam Cronbach Alpha katsayısı .568 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin testi analizlerinin ve Cronbach Alpha katsayısının istenen düzeyde olduğunu göstermektedir. Ölçeğin kapsam geçerliğini değerlendirmek için 5 uzmandan görüşü alınmış ve gerekli değişiklikler yapılmıştır. Sonuç olarak, "Öz Bakıma Katkı Veren Bakım Vericilerin Öz Yeterliliği Ölçeği"nin Türk toplumu için yeterli güvenirlik ve geçerlik gösterdiği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bakım Verici Öz Yeterliliği, Otizm, Hemşirelik, Geçerlilik, Güvenirlik