The stillborn neo-Ottomanist foreign policy aspiration of the Özal Era

Türk dış politika yapıcıları, zaman zaman bölgesel liderliğe dair alt-emperyalist heveslere kapılmışlardır. Turgut Özal'ın 1983'ten 1989'a kadar önce Başbakan, 1989'dan 1993'teki ölümüne kadar Cumhurbaşkanı olarak görev yaptığı dönemde gündeme gelen "Yeni Osmanlıcılık", oldukça önemli fakat tartışmalı bir dış politika meselesidir. Bu yüzden bu tez, Özal döneminde bu hevesin nasıl ve hangi şartlar altında ortaya çıkıp geliştiğini incelemeyi hedeflemektedir. Bu tez, 1980'ler boyunca ülke içinde gerçekleşen neoliberal yeniden yapılanmanın, 1990'ların başında alt-emperyalist bir hegemonya projesi olarak değerlendirilebilecek bir biçimde önerilen Yeni Osmanlıcılığın temelini oluşturan önemli bir etmen olduğunu ileri sürmektedir. Uluslararası düzende 1980'lerin sonu ve 1990'ların başında gerçekleşen dönüşüm, bölgesel güç heveslilerine alan açtığı düşünülen bir diğer önemli etmendir. Bununla birlikte, o dönemde bölgesel liderliğe ilişkin Yeni Osmanlıcı heves, uluslararası düzenin hiyerarşik yapısının Türkiye gibi bölgesel liderlik heveslisi ülkelerin üzerine getirdiği kısıtlar ve Türkiye'nin maddi kapasitesinin yetersizliği gibi nedenlerle, başarısızlığa uğramıştır. Bu tezde, Özal'ın siyasi liderliği döneminde söz konusu hevesin nasıl oluştuğu, hangi şartlar altında öne çıkıp nihayetinde inişe geçtiği; Balkanlar, Orta Doğu, Orta Asya ve Kafkasya'ya yönelik dış politika uygulamalarının incelenmesiyle Yeni Gramscici bir yaklaşımla analiz edilmektedir.