Özel Eğitim Uygulama Okulu DKAB Öğretim Programının öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi

Bu araştırma "Orta-Ağır Zihinsel Engeli ve Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciler İçin Hazırlanan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nın öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yapılan inceleme ve literatür taramasına göre, özel eğitim gerektiren bireylerin din eğitimindeki güçlükleri tespit etmeye yönelik lisansüstü tez çalışmaları çok sınırlıdır. Mevcut çalışmaların da içerik olarak orta-ağır zihinsel engellilerin din eğitimini incelemesi açısından eksik olduğu tespit edilerek böyle bir çalışmanın yapılmasına karar verilmiştir. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı esas alınmıştır. Karma yöntemi kullanabilmek için araştırmanın tasarımı; Paradigmaya Göre Karar'da Baskın Statülü, Zamana Göre Karar'da Sıralı Statüde olacak şekilde modellenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunun katılımcılarını 2020-2021 eğitim öğretim yılında tüm Türkiye'deki üç kademe eğitime yer veren 275 özel eğitim uygulama okulu oluşturmaktadır. Böylece araştırmanın nicel boyutunda 104 DKAB; 171 Özel Eğitim öğretmeni olmak üzere toplam 275 öğretmen ile çalışılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun katılımcılarını 2021-2022 eğitim-öğretim yılında ve nicel boyutta da araştırmaya katılan 7 coğrafi bölge, 14 ilden; 14 DKAB ve 14 özel eğitim branşından olmak üzere toplam 28 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen ve 49 sorudan oluşan "Özel Eğitim Uygulama Okulu DKAB Dersi Öğretim Programı Değerlendirme Anketi" kullanılırken; nitel verilerin toplanmasında ise yarı yapılandırılmış ve nicel verilerden elde edilen sonuçlardan yararlanarak oluşturulan 17 soruluk "Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin çözümlenmesinde; aritmetik ortalama, yüzde ve frekans analizinden yararlanılmıştır. Nitel veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilmiş, DKAB öğretim programının hedef/içerik/öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme temaları çerçevesinde bir araya getirilip alt temaları oluşturulmuştur. Ayrıntılı bir biçimde tanımlanan ve sunulan nicel ve nitel veriler, karma yöntemin doğasına uygun şekilde araştırmanın bulgular bölümünde birleştirilerek işlenmiştir. Yine bu bölümde araştırmadan elde edilen bulgular, literatürde yer alan benzer çalışmaların bulgularıyla değerlendirilmiş ve orta-ağır zihin engeli ve otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin din eğitiminin güçlüklerine cevap aranmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin güncellenen DKAB öğretim programı hakkında genel anlamda olumsuz bir tutuma sahip oldukları görülmüştür. Öğretmenlere göre program, öğrencilerin hayatlarında olumlu bir etki bırakacak niteliklere sahip değildir. Programın hedefleri çoğunlukla öğrenci seviyesinin üzerindedir. Bu bağlamda program soyut hedeflerden arındırılarak, programın olabildiğince somut hedeflerden oluşması sağlanmalıdır. Program içeriği sade ve anlaşılır bir şekilde hazırlanıp öğrenci ihtiyaçları göz önünde bulundurularak güncellenmelidir. Program öğrenci merkezli eğitim anlayışına uygun değildir. Bunun için DKAB branş dersliği olması, özel eğitim bilgi ve donanımına sahip branş öğretmeni sağlanması, haftalık ders saatinin arttırılması gerektiğine dikkat çekilerek daha iyi imkânlarla dersin işlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca öğretmenler, derse yönelik araç-gereç/materyal konusunda ekstra desteğe ihtiyaç duyduklarını, mobil uygulamaların ve tüm okullarda akıllı tahtanın olması gerektiğini vurgulamıştır. Ders kitabı; tasarım, kaliteli resimler ve etkinlikler, metin/resim oranı yönünden öğrenciye uygun olacak şekilde geliştirilmelidir. Programda önerilen ölçme ve değerlendirme teknikleri program kazanımlarını ölçmeye uygun değildir. Ünite sonlarında yer alan değerlendirme etkinlikleri ihtiyacı karşılamamaktadır. Bunun için farklı öğrenme alanlarına hitap eden, çeşitlendirilmiş ve teknolojik ağırlıklı ölçme/değerlendirmeye imkân tanıyan etkinlikler oluşturulmalıdır. Genel olarak değerlendirildiğinde, özel eğitim uygulama okulu DKAB öğretim programının sahadan da dönütler alınarak güncellenip, programın işlevselliğinin arttırılması gerektiği düşünülmektedir.