Özel eğitimde oyun ve müzik dersi üzerine bir inceleme

Bu araştırmada; üniversitelerin özel eğitim öğretmenliği bölümü lisans kademesinde bulunan özel eğitimde oyun ve müzik dersinin işlevselliğinin öğretim elemanı ve öğrenci görüşleri doğrultusunda incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma araştırma deseni benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de eğitim fakülteleri özel eğitim bölümlerinde öğrenim gören III ve IV. sınıf öğrencileri ile özel eğitimde oyun ve müzik dersini yürüten öğretim elemanları oluşturmaktadır. Çalışma grubu, 10 farklı üniversiteden bu dersi alan 306 öğrenci ve 6 farklı üniversiteden bu dersi yürüten öğretim elemanlarından oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama sürecinde, nicel veriler "Oyun ve Müzik Dersi İşlevsellik Ölçeği", nitel veriler ise öğretim elemanları için geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiş, nitel verilerin analizinde ise verilerin sistematik biçimde çözümlenebilmesi amacıyla içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri analizlerinde elde edilen bulgular doğrultusunda; araştırmaya katılan öğrencilerin çoğunluğunun müzik eğitimi almamış olduğu, herhangi bir çalgı çalmadığı, nota bilgilerinin olmadığı, müzikal donanıma sahip olma konusunda kararsız oldukları, müzik öğretiminde karşılaştıkları sorunları çözebildikleri, özel eğitimde müzik öğretimi yapabilmede kendilerini yeterli hissettikleri, müzikal yetenek ve ihtiyaçları fark edebilmede kendilerini yeterli gördükleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmada değişkenler "nota bilgisi, çalgı çalma durumu, müzik eğitimi alma durumu ve cinsiyet" olarak belirlenmiştir. Bu değişkenlerin alt boyutları "1-Müzikal donanıma sahip olma boyutu 2- Müzik öğretiminde karşılaşılan sorunları çözebilme boyutu 3- Özel eğitimde müzik öğretimi yapabilme boyutu 4- Müzikal yetenek ve ihtiyaçları fark edilebilme boyutu olarak belirlenmiştir. Öğrencilere ilişkin bulgular bu değişkenlere ve alt boyutlarına göre incelendiğinde; nota bilgisi değişkenine göre anlamlı bir fark bulunduğu; çalgı çalma değişkenine göre sadece 1. boyutta anlamlı fark olduğu; müzik eğitimi alma durumu değişkenine göre 1, 2 ve 4. boyutlarda anlamlı fark olduğu; cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı bir fark bulunmadığı saptanmıştır. Araştırmaya katılan öğretim elemanlarının görüşleri analiz edildiğinde ise müzik alanı ile ilgili bir bölümden mezun olmadıkları, ders süresini yeterli bulmadıkları ve kazanımlarının çoğunun gerçekleştirilemediği, dersin öğrenci seviyesine yarı yarıya uygun olduğu ve özel eğitim öğretmenliği meslek hayatına uygun olduğu, derslerde çoğunlukla tartışma, düz anlatım, soru-yanıt ve sunum gibi öğretim yöntem ve tekniklerini tercih ettikleri, derste yabancı kaynaklar, oyun ve müzik adlı kitaplar, internet sitesi, video, derse konuk davet etme gibi kaynaklardan yararlandıkları, dersin alan uzmanı tarafından yürütülmesi gerektiği, derse ilişkin kaynakların çoğaltılması, dersin uygulama ve teori kısımlarının ayrı işlenmesi, dersin lisans programında son yıl verilmesi, dersin kapsamına uygun yaklaşım, yöntem ve teknik kullanılması gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.