Özel Gereksinimli Çocukların Birincil Bakım Verenlerine Uygulanan Klinik Pilates Egzersizlerinin Etkilerinin İncelenmesi: Randomize Karşılaştırmalı Çalışma

ÖZ: Çalışmada, özel gereksinimli çocukların birincil bakım verenlerine uygulanan klinik pilates egzersizlerinin (KPE), fiziksel uygunluk, psikososyal ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini kontrol grubu (KG) ile karşılaştırmalı olarak inceleme amaçlandı. Çalışmaya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) yaşayan 3 yaş üstü özel gereksinimli çocuğa sahip 18-55 yaş arasındaki birincil bakım veren 55 gönüllü birey dahil edildi. Bireyler, randomizasyon programı ile KPE (n=28) ve kontrol grubu (KG) (n=27) olarak iki gruba ayrıldı. KPE grubundaki bireylere eğitime başlamadan önce klinik pilates hakkında bilgilendirme yapılıp ardından haftada 2 kez olacak şekilde 8 hafta boyunca KPE uygulandı. KG’ndaki bireyler ise günlük rutin aktiviteleri haricinde herhangi bir egzersiz veya sportif faaliyete katılmamaları konusunda uyarıldı. Çalışmaya katılan bireylerin sosyodemografik özellikleri kaydedildi. Bireylerin abdominal kas kuvvetleri mekik testi ile, sırt ve bacak kas kuvvetleri sırt – bacak diamometresi ile, kavrama kuvvetleri ise dijital hand grip dinamometresi ile, kassal enduransları gövde fleksiyon endurans (GFE), gövde ekstansiyon endurans (GEE), yan köprü (YK) ve squat testleri ile, esneklikleri otur uzan ve gövde lateral fleksiyon testleri ile, kardiyovasküler enduransları ise 6 dakika yürüme testi (6 DYT) ile ölçüldü. Yorgunluk şiddetleri için Yorgunluk Şiddet Skalası (FSS), sorunla baş etme tutumları için Baş Etme Tutumları Ölçeği (COPE), depresyon düzeyleri için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), anksiyete düzeyleri için Durumluk ve Süreklilik Anksiyete Ölçeği (STAI) ve sağlıkla ilgili yaşam kaliteleri için kısa form SF-36 (KF-36) ölçeği kullanıldı. Çalışmadan elde edilen sürekli değişkenlerin gruplar arası karşılaştırılmalarında Mann_Whitney U testi, grup içi karşılaştırılmalarında ise Wilcoxon eşleştirilmiş iki örnek testi kullanıldı. Bulgulara göre, gruplar arası son test karşılaştırmalarda mekik testi, GEE, GFE, YK (sağ) ve squat kassal endurans testlerinde, esneklik testleri, yorgunluk, depresyon, anksiyete ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesi (fiziksel ve emosyonel rol kısıtlılığı hariç) anket sonuçlarında KPE grubu lehine istatistiksel anlamlı farklılıklar bulundu (tüm p’ler < 0,05). Kardiyovasküler enduransta ve baş etme tutumları ölçeğinde gruplar arasında farkın olmadığı (tüm p’ler > 0,05) saptandı. Grup içi karşılaştırmalarda ise KPE grubunda mekik testi, GEE, YK (sağ ve sol) ve squat kasal endurans testlerinde, esneklik testleri, yorgunluk, depresyon, anksiyete ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesi (vitalite, sosyal fonksiyon ve mental sağlık hariç) anket sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edildi. Özel gereksinimli çocukların birincil bakıcılarının fiziksel uygunluk düzeylerinin geliştirilmesinde, psikososyal yönden iyileştirilmesinde ve yaşam kalitesinin artırılmasında klinik pilates egzersiz modelinin etkili olduğu görüldü.