Özel koleksiyonların müzelere dönüştürülmesi

Koleksiyon ve koleksiyonculuk, eski çaglardan beri, tutku, sahiplenme ve koruma gibi çesitli faktörlerle toplumsal hayatın içinde yer almıs; dönemin kültürel yapısı ve inanıslarına göre sekillenmistir. Antik dönemde tanrılara sunulan adaklarla baslayan biriktirme etkinligi inanç odaklı yapılmıstır. Roma mparatorlugu Dönemi'nde ise; Yunan heykel sanatıyla sekillenen ve sosyal geleneklerle bagdasık bir anlam tasımıstır. Ortaçag Avrupa'sında, dini yüceltme misyonuyla kiliselerde ve manastırlarda toplanan degerli nesneler; aynı dönemde soyluların kabinelerinde zenginligi simgelemislerdir. Rönesans hümanizmi ile birlikte; antikite, doga, bilim ve sanat gibi türlerle zenginleserek, sistematik bir bakıs açısı kazanan koleksiyonlar, dünyayı tanımlamaya yönelik arastırmaların odak noktası olmuslardır. Batıda, XVIII. yüzyıl itibariyle kurumsallasmaya baslayan koleksiyonlar, XIV. yüzyıldan beri yasanan çesitli sosyal, politik, ekonomik ve kültürel birikimlerin sonucudur. Ülkemizde ise XV. yüzyılda, Osmanlı padisahların özel zevkleri dogrultusunda baslayan biriktirme etkinligi, göçebe kimligin ve slami kültürün etkisindeki halka yansımamıstır. Cumhuriyet'le birlikte, arkeolojik, etnografik, Türk ve slam sanatı eserleriyle olusturulan müzeler, ulusal kültürü korumayı hedefleyen milliyetçi duyguların yansıması olmustur. Bu süreçte degisen sosyal ve kültürel degerlerin etkisiyle, önce kurum sonra da sahıs koleksiyonları olusmustur. Sosyal sorumluluk, sanat duyarlılıgı ve dünyaya entegre olma gibi yaklasımlarla koleksiyonlar müzelesme sürecine girmistir. Sanatçıların, galerilerin, mezatların çogalması sanat piyasasını canlandırarak, bu eylemi desteklemistir. Bu çalısmada, özel koleksiyonlardan müzelere geçis süreci; sosyal, kültürel ve ekonomik etkenler dogrultusunda incelenmistir. Özel müzeler ise; olusumları, etkinlikleri ve topluma ulasılabilirlikleri açısından genel olarak degerlendirilmistir. Anahtar Kelimeler: Koleksiyon, Koleksiyonculuk, Özel Müzeler