Özel okul öğretmenlerinin örgütsel adalet algılarının örgütsel sinizm tutumlarına etkisi

Bu araştırmada, Antalya ili Alanya ilçesinde görev yapan özel okul öğretmenlerinin örgütsel adalet algılarının örgütsel sinizm tutumlarına etkisini incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Antalya ilinin Alanya ilçesinde bulunan özel öğretim kurumlarında 2022-2023 eğitim-öğretim yılında görev yapan toplam 621 öğretmen içerisinden basit rastgele örnekleme yoluyla ulaşılan toplam 376 öğretmenden oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin örgütsel adalet algıları, Niehoff ve Moorman (1993) tarafından geliştirilen ve Polat (2007) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak Türkçe'ye uyarlanan, 19 maddeden ve üç alt boyuttan oluşan 'Örgütsel Adalet Ölçeği' ile belirlenmiştir. Örgütsel sinizm tutumları ise Brandes, Dharwadkar ve Dean (1999) tarafından geliştirilen, Kalağan (2009) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak Türkçe'ye uyarlanan, 13 maddeden ve üç alt boyuttan oluşan 'Örgütsel Sinizm Ölçeği' kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın verileri, nicel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bu kapsamda bilgisayar destekli istatistik analiz programlarından faydalanılmıştır. Bu programlar aracılığıyla verilere t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Tukey HSD çoklu karşılaştırma (post-hoc), Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonunda cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumunu ve okuldaki çalışma yılı değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının anlamlı bir farklılaşma göstermediği saptanmıştır. Toplam çalışma yılı değişkenine bakıldığında ise etkileşimsel adalet ve işlemsel adalet alt boyutunda anlamlı farklılık varken dağıtımsal adalet alt boyutunda anlamlı farklılığın bulunmadığı tespit edilmiştir. Özel okullarda görev yapan öğretmenler görev aldıkları okullarda etkileşimsel adalet, dağıtımsal adalet ve işlemsel adaletin varlığına kısmen katılmaktadırlar. Öğretmenlerin örgütsel sinizm tutumunun cinsiyet, medeni durum ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılaşma göstermediği saptanmıştır. Toplam çalışma yılı ve okuldaki çalışma yılı değişkenine bakıldığında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel adaletin alt boyutları ile örgütsel sinizm alt boyutları arasındaki ilişkiye bakıldığında, tüm alt boyutlar arasında negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucuna göre dağıtımsal ve etkileşimsel adalet boyutlarının örgütsel sinizmin bilişsel ve duyuşsal boyutlarını yordadığı, işlemsel adalet boyutunun ise örgütsel sinizmin davranışsal boyutunu yordadığı belirlenmiştir. Bilişsel ve duyuşsal sinizm boyutlarında en güçlü yordayıcının etkileşimsel adalet boyutu olduğu, davranışsal sinizm boyutunun ise en çok işlemsel adalet boyutu tarafından yordandığı tespit edilmiştir.