Özel yetenek bölümünde okuyan öğrencilerin stresle başa çıkma tarzları ile empatik eğilimlerinin araştırılması

Bu araştırmanın amacı, üniversitelerin özel yetenek bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin stresle başa çıkma tarzları ile empatik eğilim düzeylerini incelemek ve bu iki temel değişkenin çeşitli demografik faktörlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemine dayalı olarak betimsel tarama modeli çerçevesinde yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin özel yetenek bölümlerinde (Spor Bilimleri, Güzel Sanatlar, Eğitim Fakültesi ve Konservatuvar) öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan toplam 320 üniversite öğrencisi (165 kadın, 155 erkek) oluşturmuştur. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Empatik Eğilim Ölçeği (EEÖ) aracılığıyla çevrim içi olarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, normal dağılım varsayımı sağlanmadığı için Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi ve Spearman korelasyon analizi gibi non-parametrik testler kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin stresle başa çıkma stratejileri arasında en yaygın olarak "aktif ve problem odaklı" yaklaşımın tercih edildiği; empatik eğilim düzeylerinin ise genel olarak yüksek olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre, erkek öğrencilerin iyimser ve boyun eğici başa çıkma tarzlarını daha fazla benimsedikleri saptanmıştır. Spor yapan öğrencilerin kendine güvenli, iyimser ve aktif/problem odaklı başa çıkma tarzlarına sahip oldukları ve empatik eğilim puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Sağlık sorunu olan bireylerin ise olumlu başa çıkma stratejilerinde anlamlı düzeyde daha düşük puanlar aldığı tespit edilmiştir. Kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı, sigara ve alkol kullanımı gibi değişkenler açısından anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Yaş değişkenine göre ise daha ileri yaş grubundaki öğrencilerin aktif ve etkili başa çıkma yöntemlerini daha fazla tercih ettikleri ortaya konmuştur. Ayrıca, kitap okuma alışkanlığı olan bireylerin hem kendine güvenli başa çıkma tarzını hem de empatik eğilim düzeylerini daha yüksek sergiledikleri belirlenmiştir. Bu bulgular, özel yetenek bölümlerinde okuyan üniversite öğrencilerinin stresle başa çıkma biçimleri ile empatik eğilimlerinin; yaş, cinsiyet, sağlık durumu, spor yapma ve kitap okuma gibi faktörlerden anlamlı biçimde etkilendiğini göstermektedir. Elde edilen veriler, yükseköğretim düzeyinde öğrencilerin psikososyal destek sistemlerinin geliştirilmesine yönelik önemli ipuçları sunmaktadır. Anahtar sözcükler: özel yetenek, üniversite öğrencileri, stresle başa çıkma, empati.