Özel yetenekli öğrencilere yönelik bilgi işlemsel düşünme odaklı bir öğretim tasarımı geliştirilmesi

Bu çalışmanın amacı, özel yetenekli öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme (BİD) becerilerini geliştirmeye yönelik olarak hazırlanan bir öğretim tasarımının; öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri, BİD becerilerine yönelik öz yeterlik algıları ve BİD becerilerinin gelişimi üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, Tasarım Geliştirme Araştırması (TGAM) yaklaşımı kapsamında, Eğitim Tasarım Araştırması (ETA; Educational Design Research – EDR) modeli esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme (BYF) programına devam eden, örgün eğitimde 6. sınıf düzeyinde öğrenim gören toplam 12 özel yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrenciler, amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Öğretim tasarımının etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla hem nitel hem de nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nitel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen BİD gözlem formu ile yapılan gözlemler, saha çalışmaları sırasında araştırmacı tarafından tutulan ayrıntılı saha notları, öğrenciler tarafından doldurulan BİD etkinlik formları ve çalışma kağıtlarının değerlendirilmesi ile öğrenci odak görüşmelerinden elde edilen verilerden oluşmaktadır. Nicel veriler ise BİD Becerisine Yönelik Öz Yeterlik Algısı Ölçeği (BİDBÖA) ve UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan nicel veriler, SPSS 27 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel analiz sonuçları, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ile bilgi işlemsel düşünme becerilerine yönelik öz yeterlik algılarında, ön test ve son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunduğunu ve bu farkın yüksek etki büyüklüğüne sahip olduğunu ortaya koymuştur. Nitel analiz bulguları ise öğrencilerin BİD becerilerinde belirgin bir gelişim kaydettiğini ve eleştirel düşünme becerilerinin de bu süreçte ilerleme gösterdiğini ortaya koymuştur. Nicel ve nitel verilerin bütüncül analizi, geliştirilen öğretim tasarımının özel yetenekli öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerini anlamlı düzeyde güçlendirdiğini, bilgi işlemsel düşünmeye yönelik öz yeterlik algılarını belirgin şekilde artırdığını ve BİD becerilerinde kayda değer bir gelişim sağladığını ortaya koymuştur.