Palu Şeyh Ali Sebti Dergâhı üzerine bir din sosyolojisi incelemesi

Bir saha çalışması olan tezimizin konusu Elazığ ili Palu ilçesinde bulunan Şeyh Ali Sebtî Dergâhı'nın din sosyolojisi bağlamında incelenmesidir. Dergâh, adını Mevlânâ Halid-i Bağdadî'nin halifelerinden olan Ali Sebtî'den almıştır. Şeyh Ali Sebtî aslen Diyarbakır'lı olup sonradan intisap ettiği Mevlânâ Halid-i Bağdadî'nin halifelerindendir. Mürşidinîn talimatıyla irşad amacıyla Elazığ ili Palu ilçesine yerleşmiş ve ömrünün sonuna kadar kaldığı Palu'da yetiştirdiği talebeleri ve halifeleri ile Nakşîbendî- Hâlidîliği; Palu, Harput, Bingöl, Diyarbakır, Bitlis ve Erzurum bölgelerinde yaymış bir şahsiyettir. Dergâh, bugün kendisini onun hadimi ve mirasçısı olarak tanımlayan torunlarından Zülküf Görür öncülüğünde faaliyetlerini Palu ilçe merkezinde sürdürmektedir. Tezimizi iki bölüm halinde oluşturduk. Teorik ve kavramsal çerçeveden oluşan birinci bölüm, dolaylı gözlem olarak tanımlanan kaynak taramadan yararlanarak oluşturuldu. Uygulama ve yorumdan oluşan ikinci bölümü ise, dolaysız gözlem olarak nitelenen dergâhıntarihsel arka planını, inanç, ibadet ve cemaat yapısını, katılımcı gözlem ve mülakat tekniklerini kullanarak oluşturduk. Çalışma sahasında ilgili kişilerle irtibat kurularak,araştırmakonusu olan yer ile ilgili bilgiler objektif bir şekilde dergâhın günümüzdeki yapısı, yakın ve uzak çevre üzerindeki etkileri de tüm boyutlarıyla ele alınmaya çalışılmıştır. Dergâhın varlığını devam ettirmesinde hangi faktörlerinetkili olduğu, dergâhın toplumdaki karşılığının hangi düzeyde olduğu konuları da anlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca halk ile iç içe olmasından dolayı dergâhın inanç dünyası etrafında oluşan popüler dindarlık inanış ve uygulamaları da incelenen konular arasında yer almıştır. Anahtar Kelimeler: Mevlânâ Hâlid-i Bağdadî, Nakşîbendî-Hâlidîlik, Şeyh Ali Sebtî, Zülküf Görür, Palu Şeyh Ali Sebtî Dergâhı