Palyatif bakım alan onkoloji hastalarının malnütrisyon durumları ile yaşam kalite düzeylerinin belirlenmesi

Kanser, hastaların yaşam kalitelerini etkilemekte ve beslenme bozukluğuna neden olabilmektedir. Bu araştırma, palyatif bakımın kanser hastalarının beslenme durumları ve yaşam kaliteleri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışma Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Palyatif Bakım Merkezine başvuran ve dahil edilme kriterlerine uygun 28 erkek ve 26 kadın kanser hastası ile yürütülmüştür. Hastalara demografik özellikleri, genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, malnütrisyon durumları ve yaşam kalitelerinin ölçülmesini içeren anket formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Malnütrisyon durumları, Nütrisyonel Risk Skoru (NRS-2002) ve Malnütrisyona Yönelik Küresel Liderlik Girişimi (GLIM) kriteleri ile belirlenmiştir. Yaşam kaliteleri ise KATZ günlük yaşam aktiviteleri ve kronik hastalıklar tedavisinin fonksiyonel değerlendirilmesi palyatif bakım ölçeği (FACIT-Pal) ile değerlendirilmiştir. Antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından alınmıştır. Kanser hastalarından sabah aç karnına kan örneği alınarak rutin biyokimyasal parametreler analiz edilmiştir. Kanser hastalarında ortalama yaş 65.2±13.4 yıl olarak bulunmuştur. Hastaların %24.1'inde mide, %13'ünde prostat, kolon ve mesane, %11,1'inde de akciğer ve meme kanserleri en sık görülen kanser türü olarak saptanmıştır. Erkek hastalarda %21.4 ile prostat kanserinin, kadınlarda ise %23.1 ile meme kanserinin en sık görüldüğü tespit edilmiş olup kanser türü ile cinsiyet arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Hastaların on beş gün içinde iki kez (başlangıç ilk yatış, çıkış 15. gün) değerlendirilen BKİ değerleri ortalamaları erkek ve kadınlarda benzer olarak saptanmış ve anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p>0.05). Hastaların palyatif bakım merkezinde kaldıkları on beş günlük süre içerisindeki tekrarlı olarak değerlendirilen NRS-2002'ye ve GLIM kriterlerine göre malnütrisyon risk değişimleri toplam hasta grubunda anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). KATZ ölçeğine göre, erkek hastaların %78.6'sı bağımsızken, bu sıklık kadınlarda %65.4 olarak saptanmıştır. Kadınların %26.9'unun, erkeklerin %10.7'sinin yarı bağımlı; erkeklerin %10.7'sinin ve kadınların %7.7'sinin ise bağımlı oldukları belirlenmiştir. KATZ sınıflamasına göre cinsiyetler arası fark istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0.05). FACIT-Pal yaşam kalitesi ölçeğine göre ise, erkek hastaların %64.3'ünün kadınların ise %57.7'sinin yaşam kalitesinin yüksek olduğu saptanmıştır. Yaşam kalitesi düşük olarak sınıflandırılan erkek hastaların sıklığı %35.7, kadınların sıklığı %42.3 olarak saptanmış olup cinsiyetler arası fark istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0.05). Kanser hastaları tedavi sırasında beslenme bozuklukları yaşayabilmektedir. Bu sebeple tanı konulduğu andan itibaren malnütrisyon gelişiminin engellenmesi için gerekli önlemler alınarak, bireyselleştirilmiş beslenme destek planları yapılmalı, takip edilmeli ve yaşam kalite düzeyleri artırılmalıdır. Anahtar kelimeler: kanser, malnütrisyon, yaşam kalitesi, palyatif bakım