Pamuk beyazsineği Bemisia tabaci (Genn.) (Hemıptera: Aleyrodıdae) Akdeniz Bölgesi popülasyonlarının flupyradıfurone, acetamıprıd ve sulfoxaflor etken maddelerine karşı duyarlılık düzeylerinin belirlenmesi

Pamuk beyazsineği Bemisia tabaci (Genn.) tarımsal açıdan önemli bir zararlıdır ve birçok bitki virüsünün vektörlüğünü yapması zararlının önemini arttırmaktadır. Bemisia tabaci mücadelesinde çoğunlukla kimyasal mücadele tercih edilmektedir. İnsektisitlerin aşırı kullanımı sonucunda B. tabaci popülasyonlarında insektisitlere karşı duyarlılık kayıpları görülmektedir. Direnç yönetim stratejilerinin geliştirilebilmesi için zararlının insektisitlere karşı duyarlılık düzeylerinin izlenmesi önemli bir faktördür. Çalışmada B. tabaci mücadelesinde kullanılan flupyradifurone, acetamiprid ve sulfoxaflor etkili maddelerine karşı Akdeniz Bölgesi Antalya, Mersin, Adana ve Hatay illerinden toplanmış olan B. tabaci popülasyonlarının lethal konsantrasyon (LC) değerleri yaprak daldırma metodu kullanılarak belirlenmiştir. Popülasyonların direnç katları hassas popülasyon SUD-S'nin LC değerine bölünmesi ile belirlenmiştir. B. tabaci popülasyonlarının flupyradifurone, acetamiprid ve sulfoxaflor etkili maddelerine karşı belirlenen LC50 değerleri sırasıyla 1.16-6.92 aralığında, 7.06-43.39 aralığında ve 0.96-72.68 mg e.m./L-1 aralığında tespit edilmiştir. Popülasyonların flupyradifurone acetamiprid ve sulfoxaflor etkili maddelerine karşı direnç katları ise sırasıyla 6.79-39.29 aralığında, 38.16-234.53 aralığında ve 3.83-291.9 kat aralığında tespit edilmiştir. Bemisia tabaci popülasyonlarında direnç seviyeleri flupyradifurone'a karşı düşük, orta ve yüksek düzeyde, acetamiprid'e karşı yüksek ve çok yüksek düzeyde, sulfoxaflor'a karşı ise direnç seviyeleri düşük, orta, yüksek ile çok yüksek düzey olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda B. tabaci popülasyonlarının acetamiprid'e karşı çok yüksek direnç seviyesi gözlemlenmesi sebebiyle bu bölgelerde B. tabaci ile mücadelede kullanımına bir süre ara verilmesi gerektiği düşünülmektedir. Sulfoxaflor ve flupyradifurone'a karşı farklı seviyede hassasiyet kaybı nedeniyle direnç gelişiminin önlenebilmesi için sık kullanımından kaçınılması ve farklı etki mekanizmasına sahip insektisitler ile rotasyonlu olarak kullanılması gerektiği düşünülmektedir. Flupyradifurone, etkili maddesi henüz yeni kullanılmasına rağmen popülasyonlarda gözlemlenen hassasiyet kaybından dolayı çapraz direnç ve etki mekanizmalarının araştırılması önerilmektedir. Çalışmamızda elde edilen bu verilerin, insektisit direnç gelişiminin gelecekte izlenmesinde ve yönetilmesinde referans olabileceği düşünülmektedir.