Pamukkale Üniversitesi öğrencilerinde dismenore sıklığı, fonksiyonel ve emosyonel etkilenme durumu ve fiziksel aktivite ile ilişkisi

Dismenore menstrüasyon döneminde alt abdominal bölgede görülen künt şeklinde kramp tarzı ağrıdır. Genellikle menstrüel kanamadan hemen önce başlayıp 24-72 saat arası sürer. Dismenore kadınları günlük hayatta fonksiyonel ve emosyonel olmak üzere pek çok açıdan etkilemektedir. Özellikle kız öğrencilerde okul devamsızlığına sebep olmakta ve duygudurum değişiklilerine yol açmaktadır. Bu durumlarla başa çıkabilmek için farmakolojik yöntemlerin yanı sıra çeşitli alternatif yöntemler de denenmektedir. Düzenli yapılan egzersizin, dismenorenin fonksiyonel ve emosyonel etkilenimi için koruyucu bir faktör olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma; Pamukkale Üniversitesi öğrencilerinde dismenore sıklığını hesaplamayı, öğrencilerin dismenore ile başa çıkma yöntemlerini saptamayı, dismenorenin fiziksel aktivite ile ilişkisi ve fonksiyonel ve emosyonel durumunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, 1 Ocak – 30 Nisan 2025 tarihleri arasında, Pamukkale Üniversitesi Kınıklı Yerleşkesinde lisans eğitimi alan kız öğrenciler üzerinde uygulanmıştır. Kesitsel ve analitik tipte olan bu çalışmada 8 soru sosyodemografik özellik, 13 soru menstrüasyon özellikleri, Görsel Kıyaslama Ölçeği (GKÖ), 14 soruluk Fonksiyonel ve Emosyonel Dismenore Ölçeği (FEDÖ), 7 soruluk Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) olmak üzere toplam 42 sorudan oluşan anket formu yüz yüze uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 29.0 paket programı kullanılmıştır. Analizler sonucunda anlamlılık düzeyi p<0,05 istatistiksel anlamlı olarak kabul edilmiştir. Çalışmaya 297 kız öğrenci dahil edilmiş olup yaş ortalaması 20,73 ± 1,99'dir. Dismenore prevalansı %82,2 bulunmuş olup GKÖ'ye göre dismenore ağrı şiddeti ortalaması ise 6,70 ± 1,83 olarak hesaplanmıştır. Dismenorenin fonksiyonel ve emosyonel etkilenimine etki eden faktörler, dismenorenin başlama ve devam etme özellikleri, dismenore ile başa çıkma yöntemleri olarak non-steroidal antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) kullanımı ve karna ısı uygulaması, dismenore nedeniyle okul devamsızlığı ve hekime başvuruda artış ve kontrasepsiyon amacı dışında kontraseptif yöntem kullanımıdır (p<0,05). Fiziksel aktivite ve metabolizma özellikleri ile dismenorenin fonksiyonel ve emosyonel etkilenimi arasında herhangi bir ilişki bulunmamıştır. Dismenoreye dair bilgilendirici destek programları ve eğitimlerle öğrencilerin hem ağrı yönetimi hem de fonksiyonel ve duygudurum odaklı baş etme stratejileri konusunda donanımlı hale gelmeleri sağlanabilir. Birinci basamak aile hekimlerinin dismenoreli hastaları biyopsikososyal çerçevede ele alarak danışmanlık, ağrı kontrolü ve ruhsal destek sunması; böylece yaşam kalitesi, günlük işlevsellik ve psikolojik iyi oluşun korunması teşvik edilmelidir. Anahtar Kelimeler: dismenore, üniversite öğrencileri, fonksiyonel etkilenme, emosyonel etkilenme, fiziksel aktivite