Pandemi sürecinde e-ticaret tüketici davranışları: Beyaz yakalı gençlerin tüketim alışkanlıklarında kalıcı değişimler

Teknolojik ilerlemelerin etkisiyle tüketici davranışlarında belirgin değişimler gözlemlenmektedir. Bu değişim sürecinde, alışveriş algısı zaman içinde tüketici algısını dönüştürmüştür. Pandemi, Covid-19'un yayılmasıyla küresel düzeyde derin etkilere neden olmuştur. Bu etkiler, sosyal ve ekonomik alanlarda belirgin bir şekilde görülmüştür. Kapanmaların yaşandığı bu dönem, birçok sektörü olumsuz etkilemiş ve tüketiciler yeni toplumsal koşullara uyum sağlamakta zorlanmıştır. Pandemi sürecinde, küçük ve orta ölçekli işletmeler de dâhil olmak üzere online satış yapma zorunluluğuyla karşı karşıya kalınmıştır, bu da e-ticaretin bir dönüm noktası olduğunu göstermektedir. Yapılan bu çalışmada pandemi sürecinde e-ticaret tüketicilerinin tüketim alışkanlıklarında yaşanan değişimlerin neler olduğu, bu süreçte değişime uğrayan hangi tüketici davranışlarının kalıcı olabileceği, yine pandemi sonrası dönemde e-ticaret tüketicilerinin tüketim alışkanlıklarında nasıl bir değişim gerçekleştiği sorularına cevap aranmıştır. Bu bağlamda 21-31 yaş aralığında, eğitim düzeyi yüksek ve beyaz yakalı yirmi katılımcı ile yarı-yapılandırılmış görüşme yürütülmüştür. Kartopu tekniği ile ulaşılan katılımcılarla online ve yüz yüze olarak görüşülmüştür. Yüz yüze planlanan görüşmeler Eskişehir ilinde yapılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular temalandırılmış ve yorumlanmıştır. Çalışmanın önemli bir kısıtlılığı, katılımcı sayısının 20 kişiyle sınırlı olmasıdır. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve çeşitli demografik özelliklere sahip katılımcılarla etkileşim sağlanmıştır. Araştırmanın geçerliliği ve etik yönleri, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü tarafından verilen etik kurul onayı ile sağlanmıştır. Çalışmanın temel çıktısı, pandemi sürecinde e-ticaret tüketicilerinin tüketim alışkanlıklarında belirgin değişimlerin olduğunu göstermektedir. Özellikle ev ihtiyaçları, kişisel bakım ürünleri, giyim, yemek ürünleri, elektronik ihtiyaçlar, kitap, hobi ürünleri gibi belirli ürün ve kategorilerde artışlar yaşanmıştır. Ayrıca, online alışverişin ve sağlık ürünlerine olan talebin artması, dijital içerik tüketiminin yükselmesi, evde yemek hazırlama ve pişirme alışkanlığında belirgin artış gibi faktörlerin tüketici davranışlarını kalıcı olarak etkileyebileceği belirtilmektedir.