Pandeminin e-ticaret alanında tüketicilerin satın alma davranışlarına etkileri ve pandemi sonrası bu etkilerin kalıcılığının incelenmesi:Alanya örneği

Covid-19 pandemisi, tüketici davranışlarını radikal biçimde dönüştürmüş ve çevrimiçi alışverişi gündelik yaşamın vazgeçilmez bir parçası hâline getirmiştir. Bu yüksek lisans tezinde, pandemi koşullarının bireylerin çevrimiçi alışveriş davranışları üzerindeki etkisi ve bu davranışların pandemi sonrasında kalıcı hale gelip gelmediği Alanya örneği üzerinden incelenmiştir. Araştırma kapsamında farklı yaş, cinsiyet, eğitim ve gelir gruplarını temsil eden 509 katılımcıdan anket yöntemiyle veri toplanmış; bu veriler üzerinde bağımlı örneklem t-testi, Mann-Whitney U testi, çoklu regresyon, lojistik regresyon ve Temel Bileşenler Analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, pandemi döneminde çevrimiçi alışveriş sıklığında anlamlı bir artış olduğunu ve bu artışın önemli ölçüde pandemi sonrasında da devam ettiğini ortaya koymuştur (p < 0.001). Katılımcıların %65'inden fazlası pandemi sonrasında da çevrimiçi alışverişe yüksek sıklıkla devam ettiğini belirtmiştir. Davranışın kalıcılığı üzerinde en güçlü etkisi olan faktörler arasında "zaman kazancı" ve "kolaylık" algısı öne çıkmıştır (β = 0.462; p < 0.01). Mobil uygulama kullanıcıları, diğer yöntemleri tercih edenlere kıyasla satın alma kararlarını daha hızlı verdiklerini ifade etmiş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0.05). Ayrıca, genç bireyler, yüksek gelir grubundakiler ve pandemi sürecinde gıda ile elektronik kategorilerine yoğunlaşan tüketicilerin alışkanlıklarını sürdürme eğiliminde olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular, pandemi sürecinin tüketici davranışlarında yalnızca geçici değil, yapısal bir değişim yarattığını göstermektedir. Çalışma sonuçları, Alanya'daki yerel işletmelerin dijital altyapıya yatırım yapmaları, kullanıcı dostu mobil arayüzler geliştirmeleri ve lojistik süreçleri iyileştirmeleri gerektiğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Dijital Tüketim Davranışları, Pandemi Sonrası Alışveriş Eğilimleri, E-ticaretin Kalıcılığı, Tüketici Karar Süreçleri, Davranışsal Dönüşüm