Panik bozukluğu hastalarında bağlanma biçimi, çocukluk çağı travmaları ve sempatik deri yanıtı ilişkisi

Çocukluk çağında istismar ve/veya ihmal öyküsü, yaşamın erken dönemlerinde oluşan bağlama biçimi içlerinde panik bozukluğun da bulunduğu bir çok ruhsal rahatsızlıkla ilişkili bulunmuştur. Panik Bozuklukta, sempatik deri yanıtı, diğer bazı aday kalıcı/durumsal belirteçlerle beraber adı geçen yaşam olayları ve yaşantılarla ilişkili olarak bize oldukça değerli bilgiler verebilir. Araştırmamızın hedefi, erişkinlerde panik bozukluğu ile yaş ve cinsiyet açısından istatistiksel olarak farksız sağlıklı kontrol grubunda çocukluk çağı travmaları, bağlanma biçimleri ve sempatik deri yanıtı özelliklerinin karşılaştırılmasıdır. Ayrıca panik bozukluğu olan kimselerde sağlıklı kontrollerden farklı aday kalıcı/durumsal belirteçlerle, bu belirteçlerin hangi değişkenler tarafından yordandığı gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmamıza psikiyatri polikliniğinde DSM 5 tanı kriterlerine göre panik bozukluğu tanısı konulmuş 39 hasta ve 39 sağlıklı kontrol alınmıştır. Hastalara Eksen 1 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID 1), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), Hamilton Depresyon Ölçeği (HAM-D), Hamilton Anksiyete Ölçeği (HAM-A), Panik Agarafobi Ölçeği (PAÖ), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği (EBBÖ) uygulanmıştır ve sempatik deri yanıtı amplitüt ve latans ölçümü yapılmıştır. Kontrol grubuna ise SCID 1, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği uygulanmıştır ve sempatik deri yanıtı amplitüt ve latans ölçümü yapılmıştır. Çalışmamızda panik bozukluğu hastaları ile kontrol grubu arasında çocukluk çağı travmaları alt tiplerinden fiziksel ihmal ve duygusal ihmal açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken, cinsel istismar, fiziksel istismar ve duygusal istismar açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Gruplar arasında bağlanma biçimi ve sempatik deri yanıtı sonuçları açısından anlamlı fark bulunamamıştır ancak hem panik bozukluğu grubunda hem de kontrol grubunda anksiyete ve depresyon ölçek puanları (HAD A, HAD D), güvenli bağlanma ile negatif, kaygılı/ikircikli ve kaçıngan bağlanma ile orta düzeyde pozitif korelasyona sahiptir. Sempatik deri yanıtı panik bozukluğu grubunda güvenli bağlanma ile negatif, kaçıngan ve kaygılı/ikircikli bağlanma ile pozitif korele bulunmuştur. Hem panik bozukluk hem de kontrol grubu beraber değerlendirildiğinde, sempatik deri yanıtı kaçıngan bağlanma biçimi ile pozitif korele bulunmuştur. Panik bozukluğuyla sempatik deri yanıtını yordayıcı faktörler lineer regresyon analizi ile değerlendirildiğinde anlamlı bir model kurulmuş ve kaçıngan bağlanmanın sempatik deri yanıtı amplitüdündeki yüksekliği yordadığı gösterilmiştir. Sonuç olarak, bilgimize göre bu çalışma Türk toplumunda panik bozukluğunda, sempatik deri yanıtı, bağlanma biçimleri ve çocukluk çağı travmalarının birlikte ele alındığı ilk çalışmadır. Anksiyete ve depresyon puanları ile çocukluk çağı travmalarının yakın ilişkisi, bağlanma paternlerinin klinik fenomenolojiyle karşılıklı etkileşimi, bizim çalışmamızda önceki çalışmalara benzer biçimde ortaya konmuştur. Ancak, bizim çalışmamızda ek olarak, olası bir durumsal belirteç olarak sempatik deri yanıtı amplitüdü ile kaçıngan bağlanma biçimi arasındaki orta düzeyde ilişki dikkat çekici bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Otonomlaşmış yanıtların erken dönem yaşantılarıyla ilişkili olabileceğini gösteren bu bulgu, klinik fenomenoloji oturmadan hastalıkları önceden öngörme ve tedavi izlemi açısından önemli sonuçlara yol açabilecektir. Bu konuda daha büyük örneklemlerde ve farklı desenlerde çalışmalar faydalı olabilecektir. Anahtar Kelimeler: Panik bozukluğu, Sempatik deri yanıtı, Bağlanma, Çocukluk çağı travmaları