Paralel istasyonlu çok amaçlı demontaj hattı dengeleme problemi

Bu çalışmada, demontaj hattı dengeleme literatüründe günümüze kadar ele alınmayan, gerçek hayatta çok karşılaşılan paralel istasyonlu çok amaçlı demontaj hattı dengeleme problemi (DHDP) için çözüm önerileri geliştirilmiştir. Paralel istasyon kavramı, montaj hatlarında başarıyla uygulanan hattın denge etkinliğini, üretkenlik oranını ve hattın güvenilirliğini arttıran bir hat tasarımıdır. Çalışmada, demontaj hattı dengeleme problemi, montaj hattı dengeleme probleminin tersi olarak ele alınmış ve ?ve/veya diyagramları? (VYD) kullanılarak, işler ve işler arasındaki öncelik ilişkileri tanımlanmıştır.Problem öncelikle deterministik işlem süreli paralel istasyonlu DHDP olarak ele alınmış ve probleme ait karma tamsayılı programlama modeli geliştirilmiştir. Ayrıca, kesin ve bulanık ortamlarda aynı anda birden fazla amacı gerçekleştirme imkanı vermesi ve literatürde şu ana kadar üzerinde çalışılmamış olması nedeniyle de çok amaçlı karar verme tekniklerinden hedef programlama ve bulanık hedef programlama yaklaşımları çözüm için önerilmiştir. Geliştirilen modellerin geçerliliği küçük boyutlu örnek bir problem üzerinde gösterilmiş ve modellerin etkinliği ve etkililiği üretilen çeşitli büyüklüke test problemleri üzerinde belirlenmiştir. Geliştirilen karma tamsayılı programlama modelini temel alan hedef programlama ve bulanık hedef programlama modelleri yeniden üretim sistemlerinde büyük esneklik sağlayacaktır.Gerçekte demontaj hatlarında işlem süreleri, geri dönen ürünün fiziksel durumuna bağlı olarak yüksek oranda değişkenlik göstermektedir. Bu nedenle çalışmada işlem sürelerinin stokastik olarak dikkate alındığı paralel istasyonlu çok amaçlı DHDP ele alınmış, probleme ait denge ölçütü ve hattın tasarım maliyetini enküçükleyen doğrusal olmayan 0-1 tamsayılı programlama modeli geliştirilmiştir. Basit bir demontaj hattı dengeleme probleminin Np-zor problemler sınıfına dahil olduğu bilinmekte iken, stokastik işlem süreli paralel istasyonlara izin verilen çok amaçlı problem çok daha karmaşık bir yapıdadır. Bu nedenle tanımlanan çok amaçlı en iyileme probleminin çözümü için genetik algoritmaya (GA) dayalı bir çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Önerilen GA tabanlı çözüm yöntemi pareto-optimal çözümler kümesini elde edecek şekilde tasarlanmıştır. Daha fazla sayıda ve kaliteli pareto-optimal çözümler üretmek için algoritmada iki farklı uygunluk değerlendirme yaklaşımı, tamir mekanizmaları ve çeşitlendirme stratejisi uygulanmış, mekanizmaların GA'nın performansına olan etkisi incelenmiştir. GA'nın etkinliğini ölçmek için doğrusal olmayan 0-1 tamsayılı programlama modelini temel alan bir hedef programlama modeli geliştirilmiş ve çeşitli büyüklükteki test problemleri kullanılarak her iki çözüm yaklaşımı ile elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, önerilen GA ile üretilen test problemleri üzerinde çözüm süresi ve kalitesi açısından kısa sürelerde iyi sonuçlar elde edildiği görülmektedir.