Parasal birlik, Avrupa Para Sistemi ve Türkiye üzerinde etkileri

ÖZET Euro-Alanının yaratılmasıyla birlikte, alan içerisinde ortak bir para politikası, yeni bir bağımsız uluslarüstü otorite, Avrupa Merkez Bankası, tarafından belirlenmeye ve uygulanmaya başlanmıştır. Başka bir deyişle, bağımsız ülkeler kendi ulusal para birimleri yerine Euro'yıı benimseyerek, tüm parasal yetkilerini bağımsız bir uluslarüstü kuruma, Avrupa Merkez Bankası'na bıraktılar. Bu dünya tarihinde bir ilktir. Ve uluslararası para sisteminde para alanı oluşturma eğiliminin arttığı düşünülünce, muhtemelen sonuncu da olmayacaktır. Euro'nun bu kadar kısa zamanda uluslararası işlemlerde kullanılan ikinci para konumuna geldiği de göz önüne alınınca, buna benzer değişimlerin bütün dünya ülkelerini ilgilendirdiği açıkça görülebilir. Bu çalışmada, ele alınan konuya Optimum Para Alanı Teorisi çerçevesinde yaklaşılmıştır. Elbette ki, tek para birimine geçmenin faydaları yanında maliyetleri de olacaktır. Böylesine önemli bir karar çok dikkat edilerek alınmalıdır. OPA teorisi, para alanındaki fayda ve maliyetlerin yanı sıra, optimum para alanı oluşturmanın koşullarını da ele alarak, ayrıntıları ile tanımlamayı amaç edinmiştir, ilk kez 1960'larda Mundell tarafından ortaya atılan OPA teorisi ve çeşitli aşamalarla değişiklikler geçirerek, gelişmiştir. Ulaşılan en son aşama, Francesco P. Mongelli tarafından verilen ismi ile "ampirik aşama"dır. Teorinin ulaştığı son aşamadan etkilenen, bu çalışma, yapısal VAR analizyle ele alınan ülkeler arasındaki arz ve talep şoklarını incelemiştir. Ampirik analizin ardında yatan temel düşünce, ülkelerin, ancak simetrik şoklara maruz kalmaları ve benzer tepkiler vermeleri halinde optimum bir para alanı kurabilecekleri düşüncesidir.