Patella çıkığı sonrasında femur distali ve patellanın gelişimi: Deneysel çalışma

Kalça eklemi gelişiminde bilindiği üzere gerek asetabulumun, gerekse proksimal femurun düzgün gelişmesi için femur başının asetabulum içinde yerleşik olması gereklidir. Çalışmamızda benzer şekilde patellanın troklear olukta bulunmasının, bu oluğun ve patellanın anatomik gelişimindeki önemini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu çalışmada 32 adet, 4 haftalık Yeni Zellanda tavşanı kullanıldı. Onaltı hayvandan oluşam birinci grupta sol diz ekleminde patella disloke edildi ve ameliyat sonrası 4. haftada ikinci bir cerrahi girişimle disloke edilmiş olan patella tekrar eski lokalizasyonuna getirildi. Grup 2'de yer alan 16 tavşanda sol diz ekleminde patella disloke edildi ve takip sonuna kadar herhangi başka cerrahi bir işlem uygulanmadı. Her hangi bir işlem yapılmayan sağ diz eklemleri kontrol grubunu oluşturdu. Tavşanlar 6 ay lık olduklarında sakrifiye edilerek her iki diz eklemine bilgisayarlı tomografi (BT) yapıldı. Çekilen BT'lerde femoral oluğun açısı, derinliği ve genişliği değerlendirildi. İstatistiksel değerlendirmelerde Kolmogorov-Smirnov, Anova ve Kruskal-Wallis testleri kullanıldı. Troklear oluk açısı oluğun orta kısmında ortalama olarak grup 1'de 127.7, grup 2'de 133.85 derece ve sağlam dizlerde 127.0 derece olarak bulundu. Troklear oluk derinliği ise grup 1'de 1.41, grup 2'de 1.15 ve opere olmayan dizlerde 1.26 mm olarak değerlendirildi. Troklear oluk genişliği oluğun proksimal kısmında ortalama olarak grup 1'de 6,02, grup 2'de 5,42 ve sağlam dizlerde 5,85 olarak bulundu. Her üç parametrede de grup 2, grup 1 ve kontrol grubundan farklı bulundu (p<0.05). Bu çalışmanın en önemli bulgusu patellar dislokasyon meydana getirilen büyüme dönemindeki tavşanlarda femoral troklear oluğun yeterince gelişmemesidir. Kemik gelişimi kompleks bir süreç olup mekanik stres kemik büyümesinde ve şekillenmesinde önemli etkenlerden bir tanesidir. Femoral troklear olukta patellanın uyarımı normal troklear oluk oluşumu için gereklidir. Asetabular displaziye benzer şekilde patellanın uyarıcı etkisinin kalkması troklear oluk gelişimini olumsuz etkilemektedir. Patellanın uyarıcı etkisinin kalkması ile troklear oluğun yeterince gelişmemesi kalça eklemine benzer şekilde "gelişimsel patello-femoral displazi" olarak adlandırılabilir. Yetişkin yaş grubunda çok sık gördüğümüz patello-femoral ağrı sendromlu olgularda patello-femoral eklem ile ilgili anatomik uyumsuzluklar önemli rol oynamaktadır. Patello-femoral uyumsuzluğun erken yaşta tanınması ve kemik gelişim sürecinde patellanın doğru yerinde olması ile patello-femoral eklemin normal anatomik sınırlar içerisinde gelişmesi ileri yaş gruplarında gelişebilecek patello-femoral sorunları önleyebilecektir. Bu çalışma gelişimsel kalça displazisinde olduğu gibi gelişimsel patello-femoral displazinin de erken tanınması ve erken önlem alınması gereğini ortaya koyması açısından önemlidir.