Patlıcanda (solanum melongena L.) vertıcıllıum solgunluğuna dayanıklılığın kalıtımı üzerine araştırmalar

Patlıcan, dünyada ve Türkiye'de tarımsal üretim içerisinde önemli bir paya sahiptir. Türkiye, dünya patlıcan üretiminde dördüncü sırada yer almaktadır. Örtüaltı patlıcan yetiştiriciliğini sınırlandıran pek çok biyotik stres faktörü bulunmaktadır. Toprak kökenli solgunluk patojeni Verticillium dahliae Kleb.'in neden olduğu meydana getirilen Verticillium solgunluğu, ülkemiz patlıcan üretim alanlarında üretimi sınırlayan en önemli bitki hastalıklarından biridir. Patojen, uzun yıllar boyunca toprakta canlı olarak kalabilmekte ve çevre koşulları hastalık için uygun olduğunda sonraki yıl ekilen yeni bitkide de solgunluk gözlenebilmektedir. Patojen ile mücadeleye yönelik olarak, kültürel ve kimyasal mücadele yöntemleri kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemler, hastalık etmenine karşı etkisiz olduğu gibi ekonomik de değildir. Yetiştiricilik esnasında üreticiler tarafından uygulanan kültürel mücadele yöntemleri hastalığın çıkışını ve yayılmasını yavaşlatıcı rol oynamakta ancak hastalık ile etkin mücadelede yetersiz kalmaktadır. Bu durum, patojene karşı dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, hem dünyada hem de ülkemizde patlıcan yetiştiriciliğinde önemli bir sorun olan Verticillium dahliae etmenine karşı dayanıklı çeşitler elde etmek amacıyla ülkemizde ıslah programları başlatılmıştır. Çalışmamızda, Verticillium'a dayanıklı LS2436'nolu saf hat ile LS1934'nolu saf hat resiprokal melezleme yapılarak iki farklı F2 populasyonu elde edilmiştir. Proje kapsamında LS2436xLS1934 ve LS1934xLS2436 melez kombinasyonlarından elde edilen 300 adet F2 birey klasik olarak testlenerek dayanıklı ve hassas bireyler belirlenmiştir. QTL haritalama çalışmalarında kullanılmak üzere 350 SSR primeri denenmiş ve toplam 33 primer ebeveynlerde polimorfik bulunmuştur. QTL analizleri sonucunda sadece bir markırın en yüksek LOD değerinde (LOD =2.494) Verticillium'a dayanıklılıkla ilişkili olduğu belirlenmiştir. Haritalama çalışmalarında kullanılmak üzere markır geliştirme amacıyla haritalama populasyonunun ebeveynleri yeni nesil dizileme teknolojisi kullanılarak dizilenmiş ve toplam ebeveynler arasında polimorfik 1,039,550 adet SNP bulunmuştur. Bu SNP markırlarına ek olarak ayrıca 221,764 adet InDel markırı geliştirilmiştir. InDel markırlarının 4,249 adedi ebeveynler arasında en az 30 nükleotit alel farkına sahip olup agaroz jel elektroforezi analizlerine uygundur. Bu markırlar, patlıcan genomunda fiziksel olarak haritalanmış ve genom içerisinde homojen olarak dağılmaktadır. Genom haritası yüksek çözünürlükte olup (0.27 Mb/InDel) geliştirilen markırlar patlıcan genomik çalışmaları için değerli bir moleküler araç konumunda olup Verticillium dayanıklılığı çalışmalarında kullanılabilecektir.