Pediatrik üriner sistem enfeksiyonlarında etken olan enterobacteriaceae ailesi üyelerinde GSBL ve karbapenemaz üretim sıklığının ve enzim tiplerinin araştırılması ve klinik yansıması

Üriner sistem enfeksiyonu (ÜSE) çocukluk çağının yaygın ve önemli bir klinik problemdir. Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) üreten ve üçüncü kuşak sefalosporinlere dirençli Enterobacteriaceae'ların pediatrik popülasyonda da giderek yaygınlaştığını görülmektedir. Bu çalışmada pediatrik üriner sistem enfeksiyonlarında etken olan Enterobacteriaceae ailesi üyelerinde GSBL ve karbapenemaz üretim sıklığının ve enzim tiplerinin araştırılması amaçlanmıştır. Pediatri Polikliniğinden ve/veya Kliniğinden ÜSE şüphesi nedeniyle idrar kültürü istenmiş hastalardan izole edilen 268 Enterobactericeae suşları çalışmaya alındı. Bu izolatlarda GSBL ve karbapenemaz enzim üretimi varlığı değerlendirildi. Aynı zamanda GSBL pozitif , ÜSE kabul edilen 109 hastanın klinik özellikleri, kullanılan tedavi yöntemleri hastane kayıtlarından retrospektif olarak tarandı. Enterobactericeae izolatlarında GSBL tayini için, ilk olarak fenotipik test kombine disk yöntemi uygulanarak GSBL üretimine bakıldı. GSBL pozitif çıkan izolatların konvansiyonel Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi ile genotipi araştırıldı. ÜSE olan 109 hastanın 72 (%66,1)'si kız, 37 (%33,9)'si erkek; yaş ortalaması 75,15±65,41 (1-206) ay bulunmuştur. Hastaların 58'inin (%55,2) tedavisi ayaktan düzenlenmiş olup 51 hasta (%44,8) hastaneye yatırılarak parenteral tedavi almıştır. En sık oral ampirik antibiyotik sefiksim (%67,5) tercih edilirken, ampirik paranteral antibiyotiklerden ise ilk sırada %75 oranında sefalosporin grubu antibiyotikler gelmektedir. Kültürden sonra antibiyotik tedavisi değişen hastaların tedavi sürelerinin değişmeyen hastalara göre istatistiksel açıdan daha uzun olduğu gözlenmiştir (p<0,001). Hastaların GSBL üreten Enterobactericeae izolatlarından (n:109) en sık saptanan etken E. coli (n=85, %78), ikinci en sık etken ise K. pneumoniae (n=18, %16,5) dır. Toplam 268 izolatın 13'ünde (%4,9) fenotipik testler ile karbapenem direnci saptanmıştır. Bunlardan 11'i kontaminasyon olarak değerlendirildiğinden ileri analize tabi tutulmamıştır. Yalnızca ÜSE etkeni olan izolatlar ele alınırsa fenotipik karbapenem direnci %1,8 (n=2) olarak bulunmuştur. GSBL pozitif olan 268 izolattan 197'sinin enzim tiplerine bakılabilmiştir. En sık izole edilen suş E.coli (n=143 , %72,5) dir. Bu izolatlardan 149 (%75,6)'unda CTX-M, 103 (%52,2)'inde TEM, 8 (%4)'inde SHV, 1 (%0,5)'inde IMP geni tespit edilmiştir. Karbapenem direnci olan 1 hastanın enzim izolatı TEM +IMP olarak bulunmuştur. Genotipik olarak karbapenem direncimiz tüm izolatlar ele alınırsa %0,4 iken yalnızca ÜSE etkeni olan izolatlar ele alınırsa %0,9 saptanmıştır. GSBL pozitif olmasına rağmen sefalosporin başlanan hastaların (n=24) %43'ünde klinik ve laboratuvar yanıt olduğu gözlenmiştir. Ancak GSBL pozitif enfeksiyonlarda sefalosporinlerin inokülüm etkisi gözönünde bulundurulmalı ve laboratuvar ve klinik yanıt yakın gözlenmelidir. GSBL izole edilen 268 idrar örneğinin 159'u kontaminasyon olarak değerlendirilmiş olup barsak florasından kaynaklandığı düşünülürse de bu oran diğer çalışmalardan yüksek bulunmuştu. Bu nedenle GSBL pozitif Enterobactericea taşıyıcılığı ve kolonizasyonu için iyi standardize edilmiş radomize-kontrollü bir çalışma ile bölgesel verilerimizin elde edileceği ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Sonuç olarak tedavi seçeneklerini neredeyse sıfıra indiren karbapenemaz enzimlerinin varlıklarının ve tiplerinin yerel ve ülke düzeyinde bilinmesi akılcı antibiyotik kullanımımıza katkıda bulunacağı açıktır. Yeterli enfeksiyon kontrolü, dirençli bakterilerin hızlı tespiti ve antibiyotik sorumluluğu, GSBL üreten bakterilerin yayılmasının durdurulması açısından önemlidir. Anahtar Kelimler: Çocuk, enzim izolatları, GSBL, Karbapenem, üriner sistem enfeksiyonu