Pediatrik yaş grubu kronik karaciğer hastalarında tiroid fonksiyonlarının araştırılması

Giriş ve Amaç: Primer tiroid bezi hastalıklarının oluşum mekanizmaları, fizyopatoloji ve klinik seyirleri çok iyi bilinmesine rağmen kronik sistemik hastalıklar ve özellikle kronik karaciğer hastalıkları seyrinde tiroid hormon metabolizmasında meydana gelen değişiklikler hakkında bildiklerimiz çok azdır. Bu konuda yapılan sınırlı sayıdaki çalışmalar daha çok erişkinler üzerindedir. Biz de çocukluk çağında kronik karaciğer hastalıkları seyrinde görülebilen tiroid fonksiyon testlerindeki bozuklukları tanımlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 2005-2018 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalı tarafından Kronik Karaciğer Hastalığı tanısı ile izlenen 1 ay-18 yaş arası 500 hastanın dosyası taranarak tiroid fonksiyon testi (TFT) bakılan 107 (53 kız, 54 erkek) hasta çalışmaya alındı. Hastaların antropometrik verileri (yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy uzunluğu, vücut kitle indeksleri), karaciğer fonksiyon test değerleri (KCFT) ; Aspartat aminotransferaz (AST), Alanin aminotransferaz (ALT), Gamaglutamil transferaz (GGT), Alkalen fosfataz (ALP),Total bilirubin (Tbil), Direk bilirubin (Dbil), İndirekt bilirubin (İbil), Albumin (Alb), Total protein (T.protein) ve tiroid fonksiyon test değerleri; Tiroid stimüle edici hormon (TSH), Serbest T4 (sT4), Serbest T3 (sT3) ,tiroglobulin (Tg) ,Anti tiroid peroksidaz (antimikrozomal) (Anti-TPO= Anti-M), anti tiroglobulin (Anti-Tg), tedavi verilip verilmediği ile ilgili bilgiler dosya kayıtlarına dayanılarak elde edildi. Hastaların yaşı, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksleri, KCFT ve TFT değerleri; ondalık sayılarla istastiki verilere kaydedildi. Bulgular: Hastaların 53'ü (%49,5) kız, 54'ü (%50,5) erkek, yaş ortanca değeri 1,50 (0,3-11,0) idi. Çalışmada hastaların 14'ünde (% 13) kronik viral hepatit (13 olgu kronik hepatit B ve bir olgu kronik hepatit C ), 34'ünde (%31,5) kolestaz, beşinde (%4,7) otoimmün hepatit, 11'inde (%10,2) Wilson hastalığı, 22'sinde (%19,8) doğumsal metabolik hastalıklara bağlı kronik karaciğer hastalığı (Tirozinemi, glikojen depo hastalıkları, zelweger hastalığı, galaktozemi, hemokromatozis), sekizinde (%7,5) idiyopatik hepatit, beşinde siroz (%4,5) (üç olgu kriptojenik siroz, bir olgu konjenital hepatik fibrozis ve bir olgu kemoteropiye sekonder karaciğer fibrozu), üçünde (%2,8) Kistik Fibrozis, üçünde (%2,8) İdiyopatik Portal Hipertansiyon, ikisinde (%1,9) Kist Hidatik mevcuttu. 2 . Değerlendirilen 107 hastanın 96'sının (%89,7) TFT'si normal iken, yedisinde (%6,5) subklinik hipotiroidi ve dördünde (%3,7) hasta ötiroid sendromu tespit edildi. Subklinik hipotiroidi saptanan yedi hastanın biri (%14,2) glikojen depo hastası biri (%14,2) idiyopatik hepatit , biri (%14,2) tanı konulamamış kolestatik karaciğer hastalığı, biri (%14,2) PFIC, biri (%14,2) Alagille sendromu, biri (%14,2) konjenital hepatik fibroz ve bir hasta da (%14,2) biliyer atrezi idi. Hasta ötiroid sendromu saptanan hastaların tanı dağılımına bakıldığında; bir hasta (%25) konjenital hepatik fibrozis, iki hasta (%50) kolestatik karaciğer hastalığı bir hasta (%25) kriptojenik siroza bağlı karaciğer transplantasyonu idi. Sonuç: Genel olarak kronik karaciğer hastalarının çoğunda çalışmamızda bulduğumuz gibi ( hastaların %89,7'sinde TFT normal ) hasta klinik olarak ötiroiddir. Farklı karaciğer hastalığı tiplerinde, hasta ötiroid sendromunda görülenlere benzer süreçler oluşabilir; ancak buna ek olarak karaciğer hastalığının tipine veya evresine özgü çeşitli klinikler görülebilir. Literatürde bu konu hakkında pediatrik yaş grubunda az sayıda olgu raporu göze çarparken erişkin hastalarda yapılan çalışma sayısı da oldukça kısıtlıdır. Şu ana kadar yapılan çalışmalar ışığında özellikle Glikojen Depo Hastalığı Tip1b, Otoimmun hepatit ve kronik hepatit C enfeksiyonu olan hastalar tiroid disfonksiyonu açısından daha riskli alt gruplar olarak gösterilmiştir. Bizim çalışmamızda ise kolestazı olan hasta gruplarında tiroid disfonksiyonuna yatkınlık saptanmış olup bu yatkınlık Spearman korelasyon analizinde hastaların Dbil ve sT3 değerleri arasında da tespit edilmiştir. Literatürde bu konuyla ilgili herhangi bir çalışma bulunamamıştır. Kronik karaciğer hastalığı olan çocuk hastaların tiroid fonksiyon bozuklukları açısından da takip edilmeleri gerekmekte olup gelişebilecek tiroid disfonksiyonlarının tipleri kronik karaciğer hastalıklarının alt tiplerinde farklı seyretmektedir. Bu tanımlayıcı çalışmanın klinisyenler için kronik karaciğer hastalarının klinik izleminde ve tiroid disfonksiyonlarının tedavi aşamasında yol gösterici olarak literatüre katkıda bulunacağını düşünmekteyiz.