Peltigera cinsine ait liken ve endolikenik fungus örneklerinin pseudomonas aeruginosa üzerine anti-quorum sensing ve anti-biyofilm etkinliklerinin ın vitro ve ın siliko yöntemlerle incelenmesi

Pseudomonas aeruginosa akut ve kronik enfeksiyonlardan sorumlu biyofilm formları nedeniyle çoklu antibiyotiklere dirençli olabilen fırsatçı patojen bakteridir. Quorum Sensing (QS) mekanizması, antibiyotik direnci, biyofilm formunun oluşumu ile virülans faktörlerin salınması ile ilişkilidir. Bu sebeple, bakterilerin gelişimini baskılamadan, ölüm stresi yaşatmadan hücre içi ve hücreler arası iletişimi ve QS ilişkili biyofilm formunu inhibe edebilecek yeni QS inhibitörlerine (QSI) ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, özgün tıbbi ilaç özellikleri bildirilen sekonder metabolitleri üreten likenlerin n-Hekzan ve endolikenik fungusların (ELF) etil asetat özütlerinin QSI potansiyelleri araştırılmıştır. Liken sekonder metabolit kütüphanesi oluşturularak, terapötik ve toksisite testleri gerçekleştirilmiş ve toksisite göstermeyen 179 metabolitin P. aeruginosa QS sistemine dahil olan LasI/LasR, RhlR ve PqsR reseptör proteinleriyle moleküler kenetlenme simülasyonları gerçekleştirilmiştir. En başarılı bağlanma enerjisine sahip Peltigera cinsi likenlere ait 10 metabolit saptanmıştır. In siliko bulgular sonucunda, in vitro etkinliklerinin yüksek olabileceği düşünülen Peltigera cinsi liken türleri Artvin ve Bursa bölgelerinden toplanarak morfolojik tür tayinleri gerçekleştirilmiş daha sonra bu likenlerin talluslarından ELF izolasyonu ve moleküler tanımlamaları gerçekleştirilmiştir. Peltigera cinsi likenlerin ve izole edilen ELF'lerin özütlerinin P. aeruginosa PAO1 CECT4122 suşu üzerinde anti-bakteriyel, anti-biyofilm etkileri ve lasB-gfp, rhlA-gfp ve pqsA-gfp biyosensör suşları ile anti-QS etkileri incelenmiştir. Özellikle P. horizontalis likeninin ve bu türden izole edilerek Penicillium sp. olduğu saptanan ELF28'in özütlerinin P. aeruginosa üzerinde yüksek QSI ve anti-biyofilm potansiyelleri saptanmıştır. Bulgular değerlendirildiğinde, in siliko ve in vitro çalışmaların sonuçlarının birbirleriyle tutarlılıkları görülmüştür. Peltigera likeni ve içerdiği ELF özütlerinin alternatif olarak antibiyotik direnci problemine karşı etkili yeni QSI molekülleri içerme potansiyeline sahip olabileceği ve bu tezin gelecekteki çalışmalar için literatüre katkıda bulunacağı düşünülmektedir.