Proaktif bakim planlamasinin bakim maliyetleri̇ vehavayolu karlılığına etki̇si̇ni̇n algısal analizi: Türk HavaYolları tekni̇k örneği̇

Havacılık sektörünün içerisinden geçtiği yüksek ivmeli gelişim trendi, havayolları arasında yoğun bir rekabet ortamı oluşmasına sebep olmuştur. Sektörde gözlenen yoğun rekabet ve kar oranlarındaki büyük düşüşler asli gelirlere ilaveten gider ve maliyetlerin de düşürülmesinin önemini artırmıştır. Bu bağlamda tüm havayolları, kendi maliyetlerini düşürmek için çok çeşitli yöntemler denemekte ve uygulamaktadır. Bakım maliyetleri toplam maliyetlerin içerisinde önemli yere sahip maliyet kalemlerinden bir tanesidir. Diğer tüm maliyetler gibi bakım maliyetlerini düşürmek için de çeşitli yöntemler denenmektedir. Bu yöntemlerden bazılarının maliyetleri olumlu yönde etkilediği görülmüş ve uygulanmaya başlamıştır. Proaktif bakım planlaması bakım maliyetlerini düşürmeyi ve havayolu karlılığını artırmayı amaçlayan yöntemlerden bir tanesidir ve birçok havayolu tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. Proaktif bakım planlaması yöntemi ile bakım maliyetlerinin ve karlılığı etkileyen yer zamanının minimuma indirilmesi, bakım için gerekli adam-saat harcamasının azaltılması, devam eden arızaların ve komponent değişimleri için gereken sürelerin ve materyal kullanımlarının da minimuma indirilmesi hedeflenmekte ve gerçekleştirilmektedir. Türk Hava Yolları, proaktif bakım planlaması yönetimini efektif bir şekilde kullanan sayılı şirketler arasında yer almaktadır. Ancak bazı proaktif bakım uygulamaları tartışmalı bir konu olarak görülmektedir. Bundan dolayı, bu çalışmada proaktif bakım planlamasının bakım maliyetlerine ve havayolu karlılığına etkisinin sektör lideri konumundaki Türk Hava Yolları Teknik A.Ş. çalışanları üzerindeki algısal analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu çalışma 133 Türk Hava Yolları Teknik personelinden oluşan bir örneklemle nicel anket kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çeşitli görevlerde yer alan personeller bakım aktivitelerinde bulunan departmanlardan seçilmiştir. Çalışanlar üzerinde yapılan anket, çalışanların proaktif bakım planlaması hususundaki algısını ölçen soruların yanı sıra, çalışanların demografik özelliklerinin ve tecrübe durumlarının, konu hakkındaki görüşlerini etkileyip etkilemediğini ölçen değişkenleri de kapsamaktadır. Bu çalışmada kullanılan veriler çevrimiçi anket yöntemi kullanılarak toplanmış ve SPSS sürüm 22 ile analiz edilmiştir. SPSS analizi için birbirinden bağımsız verilerin kıyaslanmasında en uygun yöntem olan ki-kare (Chi-Square) ve Fisher's testleri kullanılmıştır. Çalışma proaktif bakım planlamasının bakım maliyetlerini düşürücü etkide, havayolu karlılığını ise artırıcı etkide bulunduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Bakım maliyetleri, havayolu karlılığı, havayolu maliyetleri, havacılık ve finans, proaktif uçak bakım planlaması, uçak yer zamanları