Performans değerlendirmesinde bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımı: Türk imalat işletmeleri örneği

Sürekli gelişmekte olan ekonomik ve teknolojik ilerlemeler ışığında işletmeler yaşamlarını sürdürmek ve rekabet edebilmek için çeşitli stratejik kararlar almak durumundadırlar. Firmaların geleceğe yönelik kararlarındaki başarısını iyi bir performans değerlendirmesi gerçekleştirilmesi oldukça etkilemektedir. Bu açıdan performans değerlendirme konusu hem firmaların kaynaklarının etkin kullanımında rol oynarken hem de sektördeki rekabet durumunun tespit edilmesi hakkında yöneticilere yol göstermektedir. Performans değerlendirmenin önemi ve fazla sayıda faktörün dikkate alınmasını gerektiren yapısı sebebiyle, çalışmada bu konuda kullanılan geleneksel yöntemler yerine "Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı"ndan faydalanılmıştır. Uygulamada Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS), TOPSIS, VIKOR ve Gri İlişkisel Analiz (GİA) yöntemleri kullanılarak Türkiye İmalat Sanayii'nde faaliyet gösteren işletmeler için bir performans değerlendirmesi yapılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda belirlenen finansal performans değerlendirme kriterleri ışığında öncelikle uzman görüşleri alınarak Bulanık AHS ile kriterler ağırlıklandırılmıştır. Daha sonra, 2015 yılı itibariyle Türkiye İmalat Sanayii'nde 8 sektör altında yer alan 171 işletmenin, bulundukları sektörler içindeki performans sıralamalarını elde etmek amacıyla, TOPSIS, VIKOR ve GİA yöntemleri kullanılmıştır. Her üç yöntemden elde edilen söz konusu üç sıralamayı bütünleştirip tek bir performans sıralama sonucuna ulaşmak için ise, Borda Sayım tekniğinden yararlanılmıştır. Uygulama sonucunda, sunulan bulanık karar verme yaklaşımı ile imalat işletmelerinin performans sıralamaları ortaya konulmuş ve genel bir değerlendirme yapılması sağlanmıştır. Modelin performans değerlendirme konusunda kullanılabilecek pratik ve etkin bir karar verme aracı olarak yöneticilere faydalı olması ve imalat sanayisine katkıda bulunması düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Bulanık Karar Verme, Bulanık AHS, TOPSIS, VIKOR, Gri İlişkisel Analiz, Performans Değerlendirme