Performans deneyiminin çalgı eğitimindeki işlevi

Bu çalışma, performans deneyiminin çalgı eğitimindeki işlevlerini ortaya koyarak çalgı eğitimi sürecine katkı sağlamayı amaçlar. Çalışmada, çalgı eğitiminde performans deneyimine ilişkin performans öncesi, performans anı ve performans sonrası olmak üzere tüm süreçler kapsanmış olup performans deneyiminin çalgı eğitimindeki işlevleri süreç odaklı olarak incelenmiştir. Bu araştırma, var olan literatürden ayrı olarak performans deneyimini yalnızca bir müziksel etkinlik ya da eğitimde değerlendirme aracı olarak değil, bir bütün olarak çalgı eğitim sürecini etkileyen ve ona yön veren boyutuyla ele alması yönüyle önemlidir. Çalışma, 2015-2016 öğretim yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı 3. Sınıf Bireysel Çalgı (Keman) dersini alan 9 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden "olgu bilim" modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından yapılan görüşmeler yoluyla toplanmıştır. İçerik analizi ile çözümlenen veriler doğrultusunda, performans deneyimine ilişkin temalar ve bu temalara bağlı kodlara ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, performans deneyiminin öğrencilerde oluşturduğu farkındalık sayesinde çalgı eğitimi sürecini daha etkin kılan bir uygulama olduğu ortaya konmuştur. Kişinin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri kontrol edebilmesi anlamına gelen "üstbiliş" (metacognition) (Flavell, 1971), öğretmen ve öğrencilerin verilen eğitimin ne düzeyde etkili olduğunu görmelerini ve kendi becerilerine ilişkin farkındalık yaratarak eğitim faaliyetlerini problem çözmeye yönelik gerçekleştirmeyi sağlar. Performans deneyimi yoluyla çalgı öğrenme süreçlerinin, öğrenme stratejilerinin ve öğrencilerin kendi kişisel becerilerinin farkındalığı sağlanmaktadır. Çalışmada, katılımcıların bireysel olarak Bireysel Çalgı dersinden beklentilerinin ve öğretmen yaklaşımının, performans deneyimine ilişkin kaygı, motivasyon ve farkındalık konularında belirleyici bir rolde olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca performans deneyiminin katılımcıların tümünde farkındalık yaratma yoluyla motivasyonu olumlu etkilediği, kaygı kontrolü sağladığı ve çalgı eğitimi sürecini daha etkin kıldığı saptanmıştır. Çalışma, Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Müzik Eğitimi Anabilim Dallarında performans deneyiminin, sınavlar dışında etkin bir araç olarak kullanılmamasının, çalgı eğitiminde yarattığı boşluğa dikkat çeker. Çalışma, amaç ve beklentileri fark etmeksizin tüm öğrencilerin bu konuda teşvik edilerek, çalgı eğitimindeki gelişimleri ve mesleki kariyerlerinde sağlayacağı olanakların farkındalığının sağlanması açısından performans deneyiminin önemine vurgu yapmaktadır. Çalışmada, öğrencilerin bireysel çalgı gelişimlerine ilişkin olarak performans deneyimini gerçekleştirebileceği çeşitli uygulama ve etkinlikler ile çalgı eğitiminin daha etkin kılınması yönünde öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Müzik Eğitimi, Çalgı Eğitimi, Performans Deneyimi, Üstbiliş.