Periferik sinir hasarından sonra zonisamide ve diklofenak sodyum kombine tedavisinin sinir rejenerasyonu üzerine etkileri

Periferik sinir hasarı (PSH), dünyada bir milyondan fazla insanı etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. Mikrocerrahi tekniklerinin yaygınlaşması, histolojik ve immünohistokimyasal yöntemlerin ilerlemesi, sinir onarımının başarısını büyük ölçüde artırmıştır. Bununla birlikte, PSH sonrasında nöroprotektif bir madde olan zonisamide ile antienflamatuvar diklofenak sodyumun kombine uygulanmasının etkilerini araştıran bir çalışmaya literatürde rastlanmamıştır. Bu çalışmada, siyatik sinirde ezilme tipi bir yaralanma oluşturulduktan sonra, zonisamide ve diklofenak sodyum tedavisinin ayrı ayrı ve kombine tedavilerinin sinir rejenerasyonu üzerindeki etkilerinin ultrastrüktürel, immünohistokimyasal, histomorfometrik ve moleküler yöntemlerle araştırılması amaçlandı. Wistar cinsi 84 erkek sıçan randomize olarak, cerrahi işlem uygulanmayan kontrol grubu, siyatik sinirin açığa çıkarılıp hasar oluşturulmadan kapatıldığı sham operasyon grubu, hasar oluşturulduktan sonra herhangi bir tedavi uygulanmayan deney kontrol grubu, siyatik sinirde hasar oluşturulduktan sonra 7 gün boyunca günde 1 kere intraperitonal 2 mg/kg dozunda diklofenak sodyum verilen tedavi grubu, hasar sonrası 7 gün boyunca günde 1 kere oral gavaj ile 100 mg/kg dozunda zonisamide verilen tedavi grubu, hasar sonrası 7 gün boyunca intraperitonal 2mg/kg dozunda diklofenak sodyum ve oral gavaj ile 100 mg/kg dozunda zonisamide verilen kombine tedavi grubu olmak üzere 6 gruba ayrıldı. Tedavilerin zamana bağlı etkilerini incelemek üzere deney ve tedavi gruplarından 7., 14. ve 21. günlerde sinir dokuları elde edildi. iNOS ve COX-2 ekspresyonunun, zonisamide ve kombine tedavi gruplarında deney kontrole oranla belirgin olarak azaldığı ve bu azalmanın en belirgin 21. günde olduğu görüldü. Miyelinli sinir lif sayısının, kombine tedavi gruplarında deney kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak arttığı görüldü. Krox-20 ekspresyon seviyesinin hasar sonrası azaldığı, zonisamide ve kombine tedavi gruplarında ise arttığı belirlendi. p75NTR ekspresyon seviyesinin kombine tedavi grubu 14. günde diğer tedavi gruplarına oranla anlamlı olarak arttığı, 21. günde ise en yüksek seviyesine ulaştığı görüldü. Tüm bulgular birlikte değerlendirildiğinde, deneysel PSH sonrası zonisamide ile diklofenak sodyum kombine tedavisinin enflamasyonu baskılayarak, aksonal büyümeyi ve yeniden miyelinizasyonu arttırarak periferik sinir rejenerasyonunu uyarabileceği, yapılacak daha ileri moleküler çalışmalarla tedavi protokollerinde yer alabileceği kanaatine varıldı.