Periton diyalizi uygulanan hastalarda peritoneal transport değişikliklerinin mortalite üzerine etkisi

Giriş: Evre 5 KBH son dönem böbrek hastalığının (SDBH) ifadesi olup, GFH 1.73 m² başına 15 ml/dakika'dan daha azdır ve bu durum diyaliz ve/veya böbrek nakli gibi renal replasman gerektiren aşamadır. Periton diyalizi SDBH'nda uygulanabilecek renal replasman tedavilerinden biridir. Periton diyalizi hastalarında diyaliz yeterliliği; klinik, biyokimyasal ve kinetik göstergeler (yeterli solüt klirensi, sıvı dengesinin korunması) ile ölçülmektedir. Periton zarının effektif yüzey alanı ve geçirgenliği bireylerde farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar bireylerde kronik periton diyaliz uygunluğunu, diyaliz süresini, rejimini, komplikasyonları ve sıklığını etkilemektedir. Bunu standartize etmek için peritoneal eşitleme testi (PET) uygulanmaktadır. PET ile solüt ve su geçirgenliği tespit edilir. Periton diyaliz yeterliliğinin değerlendirilmesinde kullanılır. PET ile diyaliz yeterliliği, membran geçirgenliği hesaplanabilmekte ve ultrafiltrasyon yetersizliği saptanabilmektedir. Amaç: Bu çalışmada peritoneal eşitlenme testi ile hastadan uzaklaştırılan osmolal yükün değerlendirilmesi, periton zarının yıllar içinde değişimine etki eden faktörlerin belirlenmesi, bunların periton diyalizinden çıkış ve ölüm üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: KBH tanısı ile PD uygulanan hastaların 0. 2. ve 3. yıllardaki periton zarı değişiklikleri belirlenmeye çalışılıp, bu hastaların PD süreleri, peritonit varlığı, VKİ, KAH, Tip 2 DM, SVO varlığı, idrarın kesilmesi-devamlılığı, RAS blokör kullanımı, EPO kullanımı, PD modalitesi, boy/kilo, alkol kullanımı, sigara kullanımı, laboratuar tetkikleri (hemoglobin, albümin, fosfor, PTH, glukoz, bikarbonat, sodyum, potasyum, ferritin, trigliserit), PDGC varlığının mortalite ve periton diyalizinden çıkış üzerine etkileri retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Analizler için verileri yeterli olan 99 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Bu çalışmada PD başlanan 99 hastanın 67'si (%67,7) hayattadır. Hastaların medyan sağkalım süresi 138,8 (%95 GA: 84,5-193,1 ay) olarak tespit edilmiştir. Yapılan univariate analizler sonucunda exitus olan ve sağkalan grupta yapılan karşılaştırma analizleri sonucunda; KAH, MI, PD öncesi renal nakil olma, PD başlama yaşı, PD başlandıktan sonra peritonit gelişme süresi, dropout gelişmesi, PZ geçirgenliğinde 3. yıldaki değişim gözlenmesi, CAPD ile başlanıp APD'ye geçilme durumu, bazal albümin, bikarbonat ve glukoz düzeyleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklı çıkmıştır (p<0,05). KAH olmayan grupta ortalama sağkalım süresi 138,9±10,6 olarak tespit edildi. KAH olan hastaların medyan sağkalım süresi 76,5 (84,5-193,1) ay olarak tespit edildi. Buna göre KAH olan grupta KAH olmayan gruba göre sağkalım süresi istatistiksel olarak anlamlı daha kısa bulunmuştur (p:0,033). Benzer şekilde; MI gözlenenlerde, PD öncesi renal nakil olmayanlarda, PD başlandıktan sonra 2. yılda peritonit geçirenlerde, drop-out olmayanlarda, PZG 3. yılda artanlarda ve birinci yılda CAPD ile başlanıp APD ye geçilenlerde sağkalım sürelerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha kısa olduğu log-rank testleri sonucu saptanmıştır (p<0,05). Dikkat çekici bir şekilde PZG 2. yıldaki değişim durumlarına göre sağkalım süresi gruplar arasında benzer saptanmıştır (log-rank test p:0,081). Sonuç: Çalışmamızda KAH, MI, PD öncesi renal nakil olma, PD başlama yaşı, PD başlandıktan sonra peritonit gelişme süresi, dropout gelişmesi, PZ geçirgenliğinde 3. yıldaki değişim gözlenmesi, CAPD ile başlanıp APD'ye geçilme durumu, bazal albümin, bikarbonat ve glukoz düzeyleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklı çıkmıştır. 3. yılda PZ geçirgenliğindeki artış, PD 'ne başlama yaşının büyük olması, bazal albümin düzeyinin düşüklüğü mortalite için bağımsız risk faktörü olarak bulunmuştur. PZ geçirgenliğinde 3. yılda artış gözlenen hastaların değişmeyenlere göre mortalite açısından yaklaşık 10 kat riski artmıştır. Anahtar Kelimeler: periton transport değişiklikleri, periton diyalizi, periton zarı, mortalite