Permakültür etkinliklerinin okul öncesi dönem çocuklarının çevresel farkındalık ve tutumlarına etkisi

Bu araştırmada, okul öncesi dönemdeki çocuklara uygulanan permakültür etkinliklerinin çocukların çevresel farkındalık ve tutumlarına olan etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma, Adana ilinde permakültür uygulamaları için yeterli olanağa sahip bir özel anaokulunda, 2024-2025 öğrenim yılında gerçekleştirilmiştir. Karma yöntemin kullanıldığı araştırmanın nicel bölümünde, ön test – son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel bölümde ise durum deseni uygulanmıştır. Anaokulundan rastgele seçilen bir sınıf deney grubu olarak atanmış, araştırmacı tarafından permakültürün temel konularını ve ilkelerini kapsayan etkinlikler geliştirilerek uygulanmıştır. Rastgele seçilmiş başka bir sınıf ise kontrol grubu olarak atanmış ve MEB'in 2024 yılı okul öncesi eğitim kazanımlarına uygun olarak sınıf öğretmenleri tarafından hazırlanan etkinliklere devam edilmiştir. Araştırma kapsamında deney grubuna uygulanan permakültür etkiniklerinin kazanımları ile kontrol grubuna uygulanan okul öncesi programının kazanımları arasında dört kazanımın benzer olduğu belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubu sınıflara "Okul Öncesi Çocuklar için Çevresel Farkındalık ve Tutum Ölçeği" ön test ve son test olmak üzere iki kere uygulanmıştır. Permakültür etkinlikleri tamamlandıktan sonra deney grubundan bazı çocuklara araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları uygulanmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, permakültür etkinliklerine katılan deney grubundaki çocukların çevresel farkındalık ve çevresel tutum puan ortalamalarının kontrol grubundaki çocuklara göre daha yüksek olduğu ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Uygulanan permakültür etkinliklerinin, çocuklarda cinsiyete, yaşa, daha önce okul öncesi eğitim alma durumlarına, gelir durumuna göre anlamlı bir farklılık oluşturmadığı ancak ebeveynlerin yaşına ve eğitim durumuna göre çevresel farkındalık son test puanlarında anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Nitel gözlemler, resim analizleri ve görüşmeler sonucunda ise çocukların permakültür etkinliklerinden etkilendikleri belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Permakültür, okul öncesi eğitim, çevre, farkındalık, tutum.