İngiliz dili eğitimi bağlamında öğretmenlik mesleği ile ilgili bakış açıları: Hizmet öncesinden hizmet içine bir yolculuk

Bu çalışma, 2012 yılında İngilizce Öğretmenliği bölümünden mezun olan ve halihazırda Türkiye'nin çeşitli şehirlerindeki okullarda görev yapan 9 yıllık deneyime sahip öğretmenlerin bakış açılarının doğasını ve gelişimini araştırmayı amaçlamaktadır. Çoklu durum çalışması olarak yürütülen bu çalışma aynı zamanda bakış açılarının değişimine veya değişmemesine hangi faktörlerin katkıda bulunduğunu tespit etmeyi hedeflemektedir. Araştırmada yorumlayıcı paradigmayı temel alan nitel bir araştırma deseni kullanılmıştır. Nitel araştırma ilkeleri doğrultusunda çoklu durum çalışması yöntemi seçilmiştir. Bu araştırma deseni, çalışmanın keşfedici, betimleyici ve açıklayıcı amaçları doğrultusunda seçilmiştir. Araştırmanın katılımcıları, hizmet öncesi yıllarına ait yansıtıcı günlükleri mevcut olan, 9 yıllık deneyime sahip 5 öğretmendir. Bilgi açısından daha fazla veri sağlayacak vakaları seçmek için amaçlı örneklemenin bir türü olarak ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplamak için katılımcıların staj deneyimleri sırasında yazdıkları yansıtıcı günlükler ve mezuniyetten 9 yıl sonra gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi ve yorumlanmasına Korthagen'in Soğan Modeli ve Cabaroglu'nun inançlardaki değişime ilişkin sunduğu gelişim modelinden faydalanılmıştır. Verilerin tematik analiz süreciyle analiz edilmesi ve yorumlanması aşamalarında bu çerçevelerin kullanımında abdüktif bir yaklaşım benimsenmiştir. İlk araştırma sorusuna ilişkin bulgular, bakış açılarının Soğan Modeli'ndeki tüm katmanların kapsayan çeşitliliğini, davranış ve yeterlilik katmanlarındaki bakış açılarının azlığını, eleştirel düzeyde yapılan yansıtıcı düşüncelerin yoğunluğunu ve pedagojik inanç düzeyindeki bakış açılarının yaygınlığını göstermiştir. İkinci araştırma sorusuna ilişkin elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının bakış açılarını değiştirme eğiliminde olduklarını göstermiştir. Bakış açılarındaki bu evrimin nasıl gerçekleştiğine ilişkin sekiz tür tespit edilmiştir: koruma, açıklığa kavuşturma, pekiştirme, yeniden çerçeveleme, güçsüzleşme, hafifletme, basitleştirme, ve uyuşmazlık. Bu değişim süreçleri arasındaki ilişki de göz önüne alınarak, çalışmada bir değişim modeli sunulmuştur. Üçüncü ve son araştırma sorusu doğrultusunda katılımcı öğretmenlere bakış açılarının değişmesine veya değişmemesine sebep olan faktörler sorulmuştur. Bu kapsamda elde edilen bulgular ışığında iki ana başlık altında şu etkenler tespit edilmiştir: bağlamsal faktörler (yoğun bir özel hayat, finansal zorluklar, olgunlaşma ve yaşlanma) ve mesleki deneyimler (farkındalık (öğrenci gerçekliğinin farkına varılması ve sınıf gerçekliğinin farkına varılması), kritik olaylar, pratikte yaşanan güçlükler, pozitif deneyimler, diğer öğretmenlerden öğrenme ve statü değişimi). Diğer yandan, bakış açılarında değişiklik olmamasının nedenleri olarak teori ve uygulama arasındaki tutarlılık, dünya görüşü, öğrenci olarak deneyim, kişilik ve öğretmen olarak deneyim gösterilmiştir. Katılımcıların öğretmenliğe bakış açıları, idealist bir yaklaşımdan daha pragmatik bakış açısına doğru evrilmiştir. Başlangıçta idealist olan yaklaşımlardan ılımlı ve gerçekçi bir duruşa geçiş, öğretmenlik mesleğinin çeşitli yönlerinde kendini göstermiştir. Bulgular ışığında, öğretmen eğitiminin hem pratik ve teorik yönlerine hem de mesleki gelişime yönelik çeşitli çıkarımlara varılmış ve sistemin paydaşları ve daha sonraki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. Araştırmada katılımcıların her birinin yapılandırmacı öğrenme yaklaşımlarının ilkeleri doğrultusunda benzersiz ve dinamik bir gelişim sürecinden geçtiği sonucuna varılmıştır. Çalışma, öğretmenlik mesleğinin dinamik ve çok yönlü doğasını destekleyen verilerle alana katkı sağlamayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Bakış açıları; hizmet öncesi; hizmet içi; çoklu durum çalışması; öğretmen gelişimi